"Honderd jaar geleden bouwden we allemaal onze huizen zelf."

Bij Ecodorp Boekel spreken ze (net als wij) van een kanteling. We gingen een kijkje nemen bij de dorpse stadmakers van Boekel en spraken oprichter Ad Vlems.

Ecodorpen worden wereldwijd opgericht door mensen die gezamenlijk op een duurzame manier de aarde willen bewonen. Momenteel staan er zo’n 4000 wereldwijd geregistreerd bij GEN (Global Ecovillage Network). Ecodorp Boekel is één van de drie Nederlandse ecodorpen. Ad en ik zitten buiten met een kop koffie in het dorpscentrum.

Na een persoonlijke ontwikkelingstraject wist Ad dat hij iets wilde doen voor de natuur. Hij ging  voor verschillende natuurorganisaties werken waar hij nauw contact had met de Verenigde Naties. In 2003 kreeg hij te horen dat er een rivier droog was komen te liggen omdat een gletsjer gesmolten was. “Er zijn toen een half miljoen mensen verhuisd zonder dat iemand dat in de krant las. Er was namelijk geen conflict geweest.” Het was een belangrijk moment waarop Ad besefte dat er wereldwijd veel meer natuurrampen zich zullen voltrekken. Ondertussen werd Ad vader. “Ik zei tegen mijn vrouw: Ik wil ergens anders duurzamer gaan leven.” Monique zei dat dat goed was, maar dat ze niet alleen wilde. Dus maakten ze een website waarop ze het plan presenteerde om met een groep mensen naar een duurzamere woonplaats te trekken.

“Ik kan goed trouble-shooten.”

Ad wist niet dat hij een Ecovillage aan het bouwen was totdat iemand hem erop wees. Inmiddels staan ze ingeschreven bij het GEN en zijn ze daarmee ook onderdeel van een wereldwijde beweging die voor een duurzame levensstijl gaan. Binnen korte tijd haalden ze 2,5 ton leengeld op met een crowdfunding. Dit hadden Ad en Monique nooit gedacht. “Het was tegelijkertijd hartverwarmend en eng. Het doel was nooit om zo groot uit te pakken, maar het is natuurlijk fantastisch om te merken dat er zoveel mensen zijn die ook willen verduurzamen mét ons.”

Waarom verhuis je naar een ecodorp?

Mensen willen in Boekel wonen omdat ze op zoek zijn naar een gevoel van gemeenschap, of omdat ze willen bijdragen aan een schonere aarde. Of natuurlijk alle twee. Veel mensen voelen zich afhankelijk van het systeem. Voorafgaand aan het hebben van een woning zit vaak een tijd braaf wachten, solliciteren en formulieren invullen. Mensen willen niet afhankelijk zijn. Mensen zijn overlevers. Net als Ad krijgen veel mensen in deze tijd het gevoel een andere koers te moeten varen om de aarde voor onze kinderen bewoonbaar te houden.

Met het ecodorp laat je zien aan de buitenwereld dat verandering mogelijk is. “Die directeuren die naar de Noordpool zijn gegaan, vergeten het nooit meer.” Los daarvan moet er natuurlijk nog meer in het nieuws over klimaat gesproken worden dan al aan de hand is.

Om bij Boekel te komen wonen is het belangrijk dat je goed in de groep past. Elke maand is er een zogenoemde social meeting. Mogelijke nieuwe bewoners worden dan ook uitgenodigd en dan merken we snel genoeg of iemand past bij de rest van de groep.

Het dorp

© Julia, Pakhuis de Zwijger

‘s Ochtends komen de volwassenen bij elkaar om de dag door te spreken. Iedereen werkt twee dagen per week mee aan de realisatie van het ecodorp. Bewoners hebben naast werk op de Boekel vaak een eigen bedrijf of werken voor andere milieuorganisaties. Er is altijd wel iemand in het dorp aanwezig, en om twaalf uur is er dan ook een soort gezamenlijke lunch. De kinderen kunnen in het weekend en na school vrij spelen op het erf. Veel vriendjes komen ook graag op de Boekel. Luuk zegt nu dat hij de stad vindt stinken, en dat hij blij is dat hij hier woont.

“Honderd jaar geleden bouwden we allemaal onze huizen zelf.” Bij Boekel is het de normale gang van zaken. Alle bewoners bouwen twee dagen per week mee aan de realisatie van het ecodorp.

Wat maakt Boekel Duurzaam?

Op Boekel zijn studenten van de TU Eindhoven aan het werk gezet om de ecohuizen te ontwerpen. Eerst waren ze onthand doordat ze geen metaal en beton mochten gebruiken. Nu weten ze hoe het moet: werken met kalkhennep. Op de TU Delft is het vak Sustainable Design sinds kort een verplicht vak. Dat laat zien dat er transitie plaatsvindt in het onderwijs, en in de architectuur. Het belang van samen met de aarde leven wordt in steeds meer verschillende lagen van de samenleving erkend. Ook dat is een duurzaam fenomeen waar op Boekel ruimte aan gegeven wordt.

Op Boekel hebben ze nu 80 verschillende gewassen, en ze willen naar de paar honderd. Bewoners kunnen een groot deel van hun maaltijden uit eigen tuin halen. De resten worden zoveel mogelijk gebruikt voor de bouw van het dorp. Zo kwamen ze er laatst achter dat van aubergineresten planken geperst kunnen worden. Permacultuur zorgt ervoor dat je een variëteit aan groenten hebt, en dat de hoeveelheid oogst minder weersafhankelijk is. Een vijgenboom kan vanwege de klimaatverandering ook prima in Nederland groeien. De muren van kalkhennep zorgen voor goede isolatie waardoor minder warmtebronnen nodig zijn. De bedoeling is om zo weinig mogelijk te stoken. Afgelopen winter hebben de bewoners van Boekel geleefd met infra-roodheaters aan het plafond. De bewoners geven aan te wennen aan koudere temperatuur. Frank en Marieke zetten de temperatuur ‘s nachts slechts op 5 graden.

DSC05364

Helemaal zelfvoorzienend zijn is niet altijd duurzaam.

“Na mijn pitch in Pakhuis de Zwijger kwam de Albert Jansen van de zuiveringsinstallatie Hemel(s)water het podium op. Na diens pitch kwam hij naast me zitten, en stelde voor dat hij gratis langskwam met het meehelpen van een waterzuiveringssysteem. Nog voor hij de challenge won heeft hij zijn zuiveringsinstallatie bij ons geïnstalleerd.

© Julia, Pakhuis de Zwijger

Hij komt binnenkort met een offerte voor de permanente watervoorziening van het ecodorp.”

“We zijn van plan om het normale waterverbruik zelf te genereren, en voor de nood houden we een buisje van Brabantwater. Als op Boekel een enorm reservoir gebouwd wordt voor extreem droge tijden, dan bouwen we iets nieuws wat eigenlijk al bestaat bij Brabantwater. Voor nood kun je beter een gezamenlijk reservoir onderhouden.”

Ad is onderdeel van de Leercirkel ecodorpen verduurzamen Nederland. Daar wordt besproken welke experimenten uit de ecodorpen kunnen worden overgenomen in reguliere wijken. Zo spreken ze bijvoorbeeld met het ministerie van Binnenlandse zaken over hun experimenten op Boekel. Ad gaat ervan uit dat gerecycled water over niet al te lange tijd in de meeste huishoudens de normale gang van zaken zal zijn.

Tip aan de stad: Wateropslag

Supercellen zoals vorig jaar over Luyskgestel joegen en voor honderden miljoenen aan schade veroorzaakten zijn de norm aan het worden. Door langdurige droogte of heftige regenbuien hebben veel gewassen het moeilijk, en dus moeten we ons op één of andere manier tegen niet te voorspellen weersomstandigheden weren. De boeren klaagden vorig jaar en masse de waterschappen aan, maar de waterschappen hadden zich voorbereid op de weersomstandigheden die ze doorkregen van het KNMI. Het KNMI had – met andere woorden – hier nooit op gerekend ondanks hun kundigheid en precieze berekeningen. Door de Klimaatverandering zijn de weersomstandigheden niet meer te voorspellen met onze huidige kennis. Het KNMI had de weersvoorspellingen wel voorspeld, maar voor 2050.

Voor steden zijn groene daken dus geen overbodige luxe. Geasfalteerde parkeerplaatsen zullen vervangen moeten worden voor parken, niet alleen omdat het mooier is maar vooral omdat het nodig is.

 Cultuur

© Julia, Pakhuis de Zwijger

Het Artist in Residence huis staat nu nog in een soort vuilniszak maar zal binnenkort thuis zijn voor ieder jaar een andere kunstenaar. Kunstenaars in Boekel helpen met het bos achter het dorp aantrekkelijker maken voor wandelaars en bouwen mee aan boomhutten die gehuurd kunnen worden door vakantiegangers. Daarnaast is Boekel een kalme én inspirerende omgeving om tot bezinning te komen, voeling met de aarde te krijgen. Iets waar kunstenaars niet zelden naar op zoek zijn.

De Boekel verdient geld door hun educatieprogramma, het delen van ervaring en in de toekomst de logies. De bewoners betalen natuurlijk ook huur, maar rijk worden is natuurlijk nooit het doel geweest. De stichters en bewoners van Boekel hebben dat ook nooit ten doel gesteld. Alles moet in beweging blijven: de bodem, het water, de mensen en dus ook het geld.

“Met de stroom mee”

Banken mogen niet meer investeren in projecten waar ze het risico niet van kunnen berekenen. Triodos wil ons heel graag geld lenen, maar het risico van ons project is niet goed te bepalen waardoor veel banken niet met ons in zee mogen gaan. Daarom zullen ze om de Artist in Residence – woning af te maken weer gaan crowdfunden op basis van lening.

Toekomst

Ad wil het liefst ook een Middelbare school beginnen. Zoon Luuk zit nu op een goeie basisschool, maar een Middelbare School met echt aandacht voor de circulariteit van de aarde wordt leerlingen op een doorsnee Middelbare School vaak door de neus geboord. Kijk maar naar dat filmpje van Prince Ea ‘Sewing the school system’. Hij zegt bijvoorbeeld: “Ik klaag de scholen aan omdat ze een vis willen leren klimmen.”

Ad vertelt vrolijk over hele heftige dingen. Bij een eerste versie van dit artikel stonden vooral kritische noten uitgelicht omdat ik wel kritisch wilde blijven. Maar terecht kreeg ik een teleurgestelde Ad aan de lijn die me erop wees dat mijn enthousiasme voor dit project nergens meer terug te lezen was. Voor mij een les, voor jou lezer heeft deze samenwerking geresulteerd in een naar waarheid geschreven stuk over Ecodorp Boekel.

“Ik werk aan iets positiefs. Ik ben ervan overtuigd dat de mensheid zal overleven, maar dan moeten we er wel iets aan doen. Wij zijn er iets aan aan het doen, dus dat zorgt dat ik vrolijk ben. Dat zou ik iedereen kunnen aanraden.” – Ad Vlems

Betrokken stadmakers
Ad Vlems
Voorzitter en oprichter van Ecodorp Boekel
reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu