"Als ik op het azc kom heb ik meteen een sliert kinderen om me heen. Die kinderen verdienen het om een mooi, fijn leven te hebben."

Dit stuk verscheen eerder in NHD – Alkmaarse Courant

,,Gaan met die banaan’’, zegt ze lachend wanneer ze uitputtend verslag heeft gedaan van waar ze zoal mee bezig is. Maar een nuancering is op z’n plaats. ,,Soms stel ik op donderdagochtend vast dat ik er al 40 uur heb op zitten.’’ Om er op haast verontschuldigende toon aan toe te voegen: ,,Ik vind heel erg veel dingen leuk.’’

De Alkmaarse Ema Najetovic (28, relatie met Martijn, zoontje Julius van 6 jaar), is geboren in Bosnië. In 1991 ontvluchtte ze met haar moeder het door etnische schermutselingen verscheurde land. Aanvankelijk werden ze opgevangen in België, in 1994 reisden ze door naar Nederland. Na een periode in asielzoekerscentra (onder meer in Alkmaar) kregen ze een huis in Warmenhuizen. Ze was toen zeven.

Nadat ze in Amsterdam sociaal-cultureel werk en Ipabo had gestudeerd, is ze voor zichzelf begonnen. Haar eenmansbedrijfje heet Lieve Zaken. ,,Daarmee zet ik maatschappelijke projecten op en ik stimuleer bedrijven om erbij aan te haken.’’ Ze is de bedenker en drijvende kracht achter Shuffle Magazine, een op de Alkmaarse jongeren gericht online magazine.

Ze werkt verder bij de stichting De Vrolijkheid. Die heeft zijn hoofdkantoor in Amsterdam. Ema is de coördinator van de Alkmaarse vestiging, die een eigen ruimte heeft in het asielzoekerscentrum aan de Picassolaan. ,,We organiseren creatieve activiteiten voor kinderen waarbij soms ook de ouders betrokken worden.’’

Met De Vrolijkheid en kunsteducatiecentrum Artiance is ze bezig met de organisatie van Zalige Kerstvlucht, op kerstavond in Hal25. Ema: ,,Bij binnenkomst waan je je in een vertrekhal. Je krijgt zelfs een boardingpass met een bestemming. We reizen naar landen met een negatief reisadvies en organiseren het grootste kerstdiner van Alkmaar. Iedereen wordt gevraagd om iets te eten mee te namen voor aan de lange tafel. Het is een ietwat theatrale avond zonder dat je echt naar een voorstelling gaat kijken, maar je bent er zelf onderdeel van. Er zijn ook prachtige muziekoptredens.’’

Afgelopen zomer organiseerde ze de tentoonstelling Gelukzoekers in de Grote Kerk van portretten van vluchtelingen. Ze is betrokken bij de Stadsambassade. Ze is ambassadeur van de fakkeloptocht voor de mensenrechten. Ze is bezig met het voor elkaar boksen van een iftar-maaltijd die komend jaar in Grote Kerk zou moeten plaatsvinden.

Een etmaal duurt normaal 24 uur. Hoeveel uren bevat jouw etmaal?

,, Soms stel ik op donderdagochtend vast dat ik er al 40 uur heb op zitten. Maar ja, ik vind zo veel dingen leuk. Ik heb heel veel ideeën, die wil ik dan ook graag uitvoeren. Ik maak lange dagen en dat is thuis soms het echt wel een ding hoor…

Word je wel eens moe van jezelf?

,,Ja. Ik heb er wel eens aan gedacht een tatoeage met een kruisje op mijn arm te laten zetten. Dat elke keer als iemand aan me vraagt of ik iets wil doen, ik dit doe (tilt haar arm op alsof ze op haar horloge kijkt) en vervolgens zeg: ‘Nee!’. 

Als je voor de keuze zou worden gesteld al die activiteiten te laten vallen, op één na. Welke zou er dan overblijven?

Ze zegt beslist: ,,Echt wel De Vrolijkheid. Dat werk doet er echt toe. Ik werk alleen maar aan projecten die ertoe doen.’’

Waarom is het werk van De Vrolijkheid zo belangrijk?

,,We zorgen ervoor dat we op gezette tijden op het azc zijn voor de kinderen. Dat ritme is belangrijk. Ze weten zo dat ze op ons kunnen bouwen, dat ze ons kunnen vertrouwen. De bedoeling is dat ze vanuit dat vertrouwen hun verhaal gaan vertellen, zichzelf durven laten zien. Dat is belangrijk voor de verwerking. Ik heb zelf in een azc gewoond, ik weet hoe het is. Het is als kind in een azc zo ontzettend zwaar. Het tekent je voor de rest van je leven. Het is überhaupt de vlucht, het ontheemd zijn, het ontworteld raken, je moeder zien lijden, je moeder bang zien zijn. Bij De Vrolijkheid kunnen ze écht even vergeten wat er is gebeurd, even kind zijn. En zichzelf ontwikkelen. In die tijd dat je op de vlucht bent, ontwikkel je jezelf vrijwel niet. Dan zijn er geen Jip en Jannekeboekjes. Zijn er geen blokken waarmee je torens kunt stapelen. Als ik op het azc kom heb ik meteen een sliert kinderen om me heen. Wordt er geknuffeld. Ze zijn zóóó lief. En ze zijn zo dankbaar. Die kinderen verdienen het om een mooi, fijn leven te hebben.’’

© Ema Najetovic

,,Gisteren was ik nog in het azc. Kwam er een meisje van 13 jaar naar me toe. Ze is heel leergierig. In Afghanistan mocht ze van de taliban niet naar school. Toen ze hier kwam moest ze wachten met naar school gaan omdat door de toestroom van Syriërs de schakelklassen vol waren. Nu heeft ze een ‘negatief’ gekregen, ze moet weg van de IND. Ze huilde en zei: ‘Ik mag nu op school geen wiskunde volgen; omdat ik toch weg moet, willen ze niet in mij investeren’. Dan breekt echt mijn hart. Dan denk ik: Wat zijn we aan het doen?’’

Het verhaal van die kinderen is ook jouw verhaal als vluchteling?

,,Ik kan me heel goed herkennen in hun verhalen, ja, hoewel ik maar zes maanden in een azc heb gezeten. Mijn moeder ging de Humana-bakken af om kleding. Als ze terugkwam met ‘nieuwe’’ kleren, was het feest. En als je dan daarna vanuit een azc in een gewoon huis wordt geplaatst, weet je eigenlijk helemaal niet weet wat je moet doen en wat je kan. Je moet jezelf opnieuw uitvinden. Je wordt daarbij eigenlijk nooit volledig geaccepteerd als allochtoon. De hakenkruizen stonden bij ons op de deur in Warmenhuizen.’’

Kon jij je verhaal kwijt als kind?

,,Nee, dat is pas veel later gekomen. Eigenlijk nu pas. Nu ik in het azc werk begrijp ik mezelf en mijn moeder veel beter. Toen ik namens De Vrolijkheid bij het azc ging werken, kwamen er vrouwen naar mij toe met een brief die ze niet snapten. Dat had mijn moeder in die tijd ook. Dan ga je je als kind schamen. Dan doet het pijn. Nu pas weet ik: mijn moeder was zo dapper. Ik weet niet of ik zou kunnen wat zij heeft gedaan. Ik zou alleen maar op de bank hebben zitten huilen. Ik ben haar veel beter gaan begrijpen dank zij mijn werk in het azc. Door de mensen die ik daar zie en spreek, ben ik weer dichterbij mijn moeder gekomen. Dat is heel fijn. Daarom heeft De Vrolijkheid naast de activiteiten voor kinderen ook ouder-kindprojecten. Kinderen zien dan dat hun ouders echt iets doen, echt iets leren.’’

Met haar moeder die ook in Alkmaar woont, heeft ze veel contact. Haar vader ziet ze niet meer. Hij koos er destijds voor in Bosnië te blijven. ,,De eerste drie jaar van mijn leven was hij er ook al niet voor mij. Het is een machoman, een product van de moslimcultuur in Bosnië. Dus de vrouw moet thuis zijn, bij de kinderen, moet rustig zijn. Mijn moeder is juist heel vrij en daarom mag ik vrij zijn.’’

Alles wat jij doet of laat is terug te voeren op je vluchtelingentijd?

,,Weet ik niet. Soms denk ik van wel. Kijk, ik heb wel dingen gezien die ander mensen niet hebben gezien. Ik heb in een hal geslapen met honderd of meer andere mensen en ik ben zo’n 25 keer verhuisd. Ik stel daardoor weinig eisen, heb het al gauw goed. Ik ben flexibel, maak makkelijk vrienden. Maar ga niet gauw de diepte in. En ik haat knuffelen. Dat zou daaruit voort kunnen komen, denk ik.’’

 

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Alkmaar
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu