"Once you start cycling, you're happy."

Waar iedere Amsterdammer en Nederlander mee opgroeit, is in veel andere steden en landen een bijzonderheid: fietsen. De van oorsprong Canadese Lee Feldman is de oprichter van CycleSpace, een plek voor kennisoverdracht en -creatie als het gaat om fietsen. Komend uit een van de weinige fietsfamilies in Montreal, voelt Amsterdam als een warm bad voor Lee. Hij heeft grootse plannen met CycleSpace, zoals het ontwikkelen van een wereldwijd aaneengeschakeld netwerk van fietspaden en fietsburgemeesters. Naast deze projecten voor de lange termijn, staan ze met hun fietslab op FabCity. Zijn ultieme doel? Elke stad aan de fiets.

“I won’t let any city off the hook.”

CycleSpace bestaat naast Lee uit een vast team van vijf mensen. Op 23 februari 2016 werd bekend dat CycleSpace een tender van de gemeente Amsterdam en de stadsregio heeft gewonnen. Deze tender was onderdeel van de Investeringsagenda Fiets, een initiatief van de gemeente en de stadsregio om fietsen nog meer te stimuleren en faciliteren. Op 15 april opende de Amsterdamse wethouder Litjens van Verkeer het CycleSpace paviljoen op FabCity.

Wethouder Litjens (r) opent het CycleSpace paviljoen op FabCity. © Rosa de Jong

Meer dan een vervoermiddel

Voor Lee staat de fiets voor veel meer dan een vervoermiddel. Hij ziet de fiets als een middel om hele maatschappijen te transformeren. Lee gaat zelfs zo ver, dat hij de recente verkiezing van Amsterdam tot creatieve en innovatieve hoofdstad van Europa (iCapital) wijt aan de kracht van de fiets. Dit heeft als we Lee mogen geloven bijvoorbeeld te maken met het feit dat in steden waar fietsen centraal staat, er meer menselijk contact mogelijk is. Mensen zitten niet ingeblikt en afgesloten in hun eigen auto, maar kunnen spontaan een gesprek aanknopen. Ook zou de fysieke arbeid die gepaard gaat met het pakken van de fiets zorgen voor meer creatieve gedachten.

“People who are creative want to live in and move to cities that are like that.”

Lee ontdekte de kracht van de fiets tijdens een project dat hij opstartte met Roel Schoenmakers, initiatiefnemer van kunstenaarscollectief Cascoland en tegenwoordig buur van CycleSpace op FabCity. Met behulp van de fiets wilden Lee en Roel onderzoeken of de fiets iets kon veranderen aan de houding tussen Israeli’s en Palestijnen. Ze trokken naar de bezette gebieden, en organiseerden een picknick in de woestijn. “Dat was voor mij het begin van storytelling over wat de grotere impact van fietsen kan zijn.”

Fietsen als beweging

Met CycleSpace wil Lee ervoor zorgen dat Amsterdam een kenniscentrum wordt waar andere steden naartoe komen om te leren hoe je een fietsstad wordt. Amsterdam moet zichzelf daarvoor promoten als leidend op het gebied van fietsen, de beschikbare kennis delen en steeds opzoek gaan naar oplossingen voor nieuwe uitdagingen. “In Amsterdam zijn er nu teveel fietsen. Dat zijn problemen waar andere steden alleen nog van dromen.” Lee stelt dat Amsterdam elke andere stad altijd één stap voor blijft als het gaat om fietsen, en kan daarom als voorbeeld dienen voor deze steden.

“We collectively have allowed the cars to dominate and that has really costed us in terms of safety, wellness and happiness.”

Volgens Lee was er nog geen organisatie die de transformationele kracht van de fiets in zijn geheel vertegenwoordigde, wat hij nu beoogt met zijn initiatief. Daarnaast wil Lee via CycleSpace een omgeving scheppen waar mensen hun ideeën met betrekking tot fietsen kunnen ontwikkelen en werkelijkheid kunnen laten worden.

Nieuwe oplossingen voor fietsparkeren. Deze stellage kan rond een boom geplaatst worden. © Rosa de Jong

Fietsdromen over later

Er zijn drie grootschalige projecten die Lee met CycleSpace ten uitvoer wil brengen. Het eerste is een wereldwijd verbonden fietspad met universele bewegwijzering. Hiervoor is CycleSpace al in contact met Mijksenaar, beter bekend van de bewegwijzering op vliegvelden. “Het is meer een meta-idee. Er is al veel bestaande infrastructuur, waar met nieuwe bewegwijzering een nieuwe betekenis aan wordt gegeven. Dat maakt het idee krachtig en makkelijk uitvoerbaar.” De bedoeling is dat er ook samen met fietsers wordt gekeken welke paden aan het netwerk worden toegevoegd.

“The global bike path is more of a meta-idea. It is adding new meaning to infrastructure.”

Een tweede project dat als het aan Lee ligt moet worden opgestart is het fietsburgemeesterschap. Elke stad zou naast een officiële- en nachtburgemeester ook een fietsburgemeester moeten hebben. Deze persoon is op de hoogte van al het het reilen en zeilen op fietsgebied en treedt op als gastheer of –vrouw voor internationale delegaties. “De fietsburgemeester staat symbool voor welke impact de fiets heeft op de maatschappij van de toekomst.” CycleSpace speelt een rol op de achtergrond, en voorziet de fietsburgemeester van informatie.

Tot slot heeft Lee het idee om met de theorie van economische clustering in het achterhoofd ook een fietscluster te creëren in elke stad. “Wanneer een bedrijfstak geclusterd is, worden ideeën gedeeld en nieuwe ideeën geboren.” Lee ziet alleen maar voordelen van zo’n bicycle maker and innovation district. Door clustering kan er in één oogopslag aan bezoekers worden getoond wat er mogelijk is op het gebied van fietsen, en kunnen er gemakkelijker subsidies en fondsen aangewend worden.

“If we put all the different cycling innovation initiatives together, I think there’s a multitude of benefits.”

Fietslab op FabCity

Wethouder Litjens en Lee Feldman komen fietsend aan bij het CycleSpace-paviljoen. © Rosa de Jong

Tot en met 26 juni staat op FabCity een paviljoen van CycleSpace. Hier doen ze verschillende experimenten. Zo wordt er onderzocht hoe fietsers zich voelen wanneer ze over verschillende soorten fietspaden en ondergrond rijden bijvoorbeeld. Ook wordt er gekeken naar verschillende mogelijkheden van fietsen stallen. Daarnaast is het eigenlijk een klein economisch cluster waar ideeën werkelijkheid kunnen worden. Er worden cursussen in cyclesensing gegeven, en een cyclesalon georganiseerd waarin de dialoog over fietsen wordt geopend.

“This is really our lab and our first prototype of what a full-blown CycleSpace facility is.”

Voor Lee staat de fiets voor ultieme vrijheid. “Op een fiets ben je daadwerkelijk vrij, en kun je toch lange afstanden afleggen.” Bovendien draagt de activiteit bij aan een betere wereld door het verminderen van het broeikaseffect en het verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid. Volgens Lee is de fiets een voorbeeld van een regenerative practice. Dit houdt in dat er niet alleen voor wordt gezorgd dat er alleen maar achteraf wordt opgetreden, maar ook preventief wordt gewerkt aan een sociale, duurzame samenleving.

Volgens Lee heeft geen enkele stad een excuus om de fiets niet te omarmen. “Wanneer je in het heuvelachtige Kaapstad woont, gebruik dan gewoon een e-bike.” Aan Lee’s ambities zal het in ieder geval niet liggen.

Betrokken stadmakers
Lee Feldman
Oprichter CycleSpace
reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Amsterdam
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu