"Wij maken van plastic afval iets moois."

De wens om koffie te kunnen drinken in Amsterdam Noord, zette een kettingreactie in gang die uiteindelijk leidde tot de realisatie van de Pretty Plastic Plant: een machine waarmee plastic ge-upcycled wordt tot bouwmateriaal. Reinder Bakker en Hester van Dijk van Overtreders W stonden samen met Bureau SLA aan de wieg van het concept van deze mobiele plasticfabriek. Van lokaal verzameld plastic worden leien gemaakt om onder andere gevels te bekleden. Reinder: “Ons project gaat over hoe raar onze verpakkingsindustrie in elkaar zit.”

In een loods op FabCity staan de verschillende oranje onderdelen van de mobiele fabriek die van een shampoofles een tegel kunnen maken. Reinder: “Onze plek op FabCity is een manier om het concept de wereld in te laten gaan.” De loods wordt ’s ochtends bevolkt door basisschoolkinderen, die grote hoeveelheden PPE- en HDPE-verpakkingsmateriaal mee brengen voor een workshop plastic leien maken. Het materiaal wordt schoongemaakt, tot kleine korrels vermalen, op kleur gesorteerd en vervolgens in de spuitgietmachine gedaan. Daarmee wordt het in een mal geperst, waar na een paar minuten afkoelen de leien uit kunnen worden gehaald.

“Je levert iets in en ziet het terug als een gevelmateriaal.”

De spuitgietmachine waarmee de plastic leien worden gemaakt. Er was eens…

De geschiedenis van de Pretty Plastic Plant begint in het Noorderpark. Overtreders W sloegen de handen ineen met Bureau SLA en Floor Ziegler om hier een koffietentje, de uiteindelijke Noorderparkbar, neer te zetten. Dit gebouwtje is volledig gemaakt van Marktplaatsmaterialen: “We hebben bijvoorbeeld met allemaal verf van Marktplaats ons eigen Marktplaats-wit gemaakt.” Het gebouwtje werd een icoon voor bouwen met gerecyclede materialen, en genomineerd voor architectuurprijzen naast het Stedelijk Museum en Rijksmuseum.

“Je gaat materialen verzamelen, je hebt wel een ontwerp, maar uiteindelijk laat je je ook leiden, bouw je met wat je krijgt.” – Over het bouwproces van de Noorderparkbar

De impact van het gebouw werd ook opgepikt door de Noorderpark Trust, die met behulp van subsidie van Stadsdeel Noord vroeg of Overtreders W en Bureau SLA nog een gebouw voor in het Noorderpark wilden maken. Twee vragen speelden daarbij een rol: voor wie en met welke materialen moet er worden gebouwd? Deze kwesties werden al vrij snel opgelost: “WASTED kwam naar ons toe: ‘We willen graag iets doen met gerecycled plastic.’ Toen dachten we: één en één is twee, we maken een gebouw van gerecycled plastic.” Vervolgens legde de Noorderpark Trust een link met het Clusius College dat nog een klaslokaal in het groen zocht, en was de coalitie voor plastic paviljoen Villa Clusius compleet.

De bouwvergunning is echter nog steeds niet rond, omdat er geen riolering ligt op de plek waar het lokaal straks moet komen. Wel is er in opdracht van de Noorderpark Trust een voorschot gegeven door het Stadsdeel om alvast de Pretty Plastic Plant te ontwikkelen. Hiermee wordt nu geëxperimenteerd in kleinschalige projecten, zoals de start-up units voor de Hogeschool van Amsterdam. “Achteraf zijn we heel blij dat het zo is gegaan, dat we niet meteen een heel gebouw hoefden te maken.” Al het plastic wordt tot nu toe lokaal verzameld, door de buurt of bijvoorbeeld studenten van de Hogeschool. Reinder is bezig met het ontwikkelen van een hoogwaardig, weerbestendig plastic bouwmateriaal dat daadwerkelijk als gevelmateriaal kan worden gebruikt.

Duurzaamheid, een breed begrip

De mobiele fabriek reist nu dus rond, en maakt van lokale plastic voorraden leien. Reinder spreekt liever van upcyclen dan van recyclen: “Wat wij willen is dat een shampoofles een mooier leven krijgt dan dat-ie ooit had.” Bij recyclen behoudt het plastic hetzelfde niveau, terwijl bij upcyclen er een beter of nuttiger product van het origineel wordt gemaakt. Maar duurzaamheid is voor Reinder meer dan hergebruik van materialen. Aan het begrip duurzaamheid kleeft volgens Reinder ook een sociale factor: “Dat iedereen er aan mee heeft gewerkt en dat je ook echt van iets gaat houden.”

“Met de mobiele fabriek creëer je ook bewustwording, je lost een lokaal probleem op.”

Met de Pretty Plastic Plant wil Reinder de hypocrisie van de verpakkingsindustrie aankaarten. “Goede grondstoffen worden gewoon weggegooid en gaan de verbrandingsoven in.” Ook kunnen verpakkingsmaterialen slimmer worden ontwikkeld. “De dop van een shampoofles is vaak van een ander materiaal dan de fles zelf en het etiket is er met enorm veel lijm opgeplakt. Dat is niet nodig.” Dat recyclen nog niet vanzelfsprekend is, blijkt uit de kennis van de kinderen die een workshop komen volgen: “De meeste kinderen weten hier niet zoveel van, maar ze zijn wel heel enthousiast.”

Kinderen brengen hun plastic naar de Pretty Plastic Plant. © Nicole Santé

Twee paden-strategie

De plastic leien uit de Pretty Plastic Plant moeten voor het nog te bouwen lokaal in het Noorderpark op zijn minst voor een afzienbare periode de tand des tijds kunnen doorstaan. Daarvoor wordt nu gekeken hoe de leien niet alleen met een hoge kwaliteit, maar vooral ook in redelijk grote kwantiteit kunnen worden gemaakt. De huidige mobiele fabriek is zeer arbeidsintensief, waardoor het bouwen veel tijd in beslag gaat nemen. “We willen op een meer industriële manier produceren, maar wel de esthetiek behouden die we nu hebben.”

Tegelijkertijd wil Reinder ook de lokale cirkel in stand houden, dat het lokaal verzamelde plastic ook lokaal hergebruikt wordt. “We hebben een soort twee paden-strategie.” Nieuwsgierig geworden naar de Pretty Plastic Plant? De mobiele fabriek is nog tot en met 26 juni te zien op FabCity.

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Amsterdam
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu