"We hopen Europa te inspireren met onze lokale Stadmakers uit Lelystad"

Met oog op de New Europe City Makers Summit van 27 t/m 30 mei vroegen we Sjaak Kruis, Stadmaker uit Lelystad, over de huidige stand van zaken in de new town. We bespreken hoe Stadmakers van verschillende niveaus – lokaal, provinciaal en Europees – elkaar kunnen inspireren in Lelystad.

Lokaal pop-up initiatief

Waarom heeft Lelystad eigenlijk een Stadmakerij nodig heeft? Sjaak vertelt over de politieke campagne die een rijke voedingsbodem heeft gelegd voor het initiatief. Om op een alternatieve campagne te voeren voor een lokale politieke partij richte hij een pop-up store op in het stadscentrum. Daar gaven ze burgerinitiatieven de ruimte om zichzelf te presenteren en niet per uitstek lokale politiek te bedrijven, aldus Sjaak. Volgens hem werd dit zeer goed ontvangen en ontstond de vraag: ‘kunnen jullie dit niet voort zetten?’ De eerste reactie die bij Sjaak naar boven kwam was dat het geen goed idee was om dit via de politiek voort te zetten. Maar het zeker de moeite waard was om na te denken over een platform waar verandering en vernieuwing in Lelystad ter discussie zou komen.

‘Die ene plek in de stad waar we creatief met elkaar in dialoog kunnen gaan die miste we in Lelystad’

© Stadmakerij.nl

Het idee voor zo’n platform in de stad was geboren, echter verhoud het idee zich niet zo goed tot welke politieke kleur dan ook. Want wanneer je vanuit een politieke kleur handelt, ben je niet voor de hele bevolking benaderbaar en ben je er niet voor de hele stad.

We moeten ontdaan zijn van politieke kleur’

Zo geschiedde. Sjaak en sinds september 2015 is ‘De Stadmakerij Lelystad’ van start gegaan.

Stadmakerij Lelystad

De Stadmakerij Lelystad is een vrijplaats binnen de stad in verandering. De stichting brengt actuele en vernieuwende maatschappelijke thema’s en initiatieven voor het voetlicht doordat burgers, bedrijven, instituties en overheden elkaar ontmoeten, kennis delen en elkaar stimuleren creatief te ondernemen.

Voor Sjaak, als initiatiefnemer van de Stadmakerij, staat de veranderende fysieke en sociale stad centraal. Met het organiseren van de dialoog, discussies, workshops, tentoonstellingen en nog veel meer worden de drie grote transities in de Lelystadse samenleving besproken; verduurzaming, technologie en glokalisering. Zo tracht de Stadmakerij de huiskamer van Lelystad te worden en de lokale en globale wereld binnen te halen. Volgens Sjaak kan dit in Lelystad alleen slagen wanneer er samengewerkt wordt.

“Je moet de partners in de stad nadrukkelijk betrekken.”

Gelukkig is dit goed gelukt. Nadat het idee achter de Stadmakerij duidelijk was en de directeur van de bibliotheek zag wat ze voor ogenen hadden sloot dit feilloos op hun nieuwe visie van en verleent daarom de huisvesting voor de Stadmakerij.

New Town

De bijna vijftig jaar oude tuinstad verkeert in een overgangsfase van een gemaakte, uitgetekende stad naar een zeer organisch ontwikkelde samenleving. Sjaak merkte op dat de identiteit van Lelystad aan het veranderen is. Zo is het een schone en groene maar tevens te ruim opgezette stad, oorspronkelijk ontworpen voor een grotere omvang dan volgens huidig inzichten wordt bevolkt. Doordat de stad aan de tekentafel is ontwikkeld, hadden sterke stadsplanners de mogelijkheid om een stempel te drukken op de outlook van de stad.

“Lelystad is een new Town en als zodanig een stad van de tekentafel.”

Heeft dit effect op de Lelystadse samenleving?  Treden inwoners bijvoorbeeld minder snel naar voren  met burgerinitiatief, omdat gedachtegoed heerst dat de stad toch wel wordt gepland wordt door deze stadplanners? Sjaak legt uit dat er nog een vrij grote stroom inwoners oplossingsgericht gaat denken in termen van nieuwbouw of uitbereiding. Vaak verdedigen ze zelf de structuur te verdedigen van de stad, wat volgens Sjaak ook niet onlogisch is aangezien ze daar vaak zelf aan hebben mee getekend in het verleden. Hier wringt het dan ook nog in Lelystad. Zo mag er volgens Sjaak als burgerinitiatief iets heel snel niet. Toch proberen zelfstandige burgerinitiatieven zich steeds vaker te ontworstelen aan de door overheid en instituties gedomineerde (sociale en soms fysieke) stadsontwikkeling. Sjaak geeft aan dat dit bij de Stadmakerij ervoor heeft gezorgd dat ze een programma zijn gaan maken die heet: Van gemaakte naar geleefde stad.

Van gemaakte naar geleefde stad

Een ander probleem van Lelystad is de vermindering van detailhandel in de binnenstad. De urgentie om bezig te zijn met de leefbaarheid van de binnenstad is uitvergroot. Het thema heeft hier een andere kleur en heftigheid, geeft Sjaak aan. Het grootste vraagstuk voor Lelystad de komende jaren is: hoe transformeer je een primair detailhandel gericht stadscentrum tot modern levend stadshart? De leegstand wordt nu al opgevangen door pop-up initiatieven zoals die van Sjaak zelf tijdens de campagne periode. Het besef dat er meer nodig is dan alleen detailhandel inmiddels wel is geland.

“Dit is een duidelijke oplossing maar ook een tijdelijke.”

Bottom-up Provincie?

Vanuit de provincie is er ook interesse voor de Stadmakerij uit Lelystad. In lijn met haar visie om de provincie meer bottom-up aanpak aan te meten, wil de provincie gaan peilen wat de mensen willen en daarvoor hebben ze een Atelier opgericht. Het Atelier heeft de Stadmakerij gevraagd om de publieke bijeenkomsten te gaan organiseren, maar dit roept vragen op over de behoefte aan zo’n Atelier. Sjaak legt uit dat ze met de Stadmakerij hebben bewezen dat ze goed weten hoe ze de mensen moeten bereiken en de manier van praten nodigt tevens uit om met nieuwe initiatieven en ideeën te komen. De provincie geeft dus Stadmakers de ruimte en volgens Sjaak is dat een leuk voorbeeld van hoe het ook kan. Met de Stadmakerij kan Sjaak een belangrijke intermediaire rol gaan vervullen. Zo zegt Sjaak dat de instituties en de Stadmakers twee verschillende talen spreken.

“De overheid weet vaak niet zo goed wat ze met die rare types aan moeten en Stadmakers aan de andere kant doen vaak hun eigen ding.”

Op de vraag of de Stadmakerij de beide talen beheerst geeft Sjaak aan dat er een groot verschil tussen overheid en Stadmakers bestaat. Volgens Sjaak toont dit verschil zich niet alleen in jargon, maar ook in handelingsperspectief. Daarom is het van belang dat er op een coöperatieve en commutatief zuivere manier verbinding worden gezocht. Zo spreken de Stadmakers letterlijk de taal van de overheid niet en is het van belang dat er een vrijere en ontspannende manier wordt gevonden om met elkaar in dialoog te gaan. De Stadmakerij wil dit in de toekomst gaan faciliteren.

“Los van directe overheid bemoeienis, los van instituties maar altijd wel in communicatie met instituties”

Sjaak geeft aan dat hij met zijn Stadmakerij daar volwassen in wil worden. Hij ziet de verhoudingen tussen de overheden veranderen en als de Stadmakerij in Lelystad een stabiele factor kan worden is Sjaak een tevreden man.

“We zijn geen actiegroep, we doen het net zoals Pakhuis de Zwijger, via gesprek en dialoog.”

Metropolitan Field Trip© Stadmakerij.nl

Sjaak was mee op een van de Metropolitan Field trips eerder dit jaar in Parijs, wat onderdeel is van New Europe wat het Europese netwerk van Stadmakers onderhoud. Hij was aanwezig omdat hij meerwaarde ziet in een dialoog in Europa.

“Europese stadmakers helpen je blinden vlekken weg te werken.”

Wat Sjaak van belang vindt is het contact op het Europees niveau, omdat Europese initiatieven vanuit een andere cultuur en ideologie een frisse blik kunnen bieden op je eigen initiatief. Daarom is de Stadmakerij ook betrokken bij de New Europe City Makers Summit.

New Europe City Makers Summit

Tijdens de New Europe City Makers Summit zullen Stadmakers en hun Europese collega’s elkaar treffen in Pakhuis de Zwijger en samen een bijdrage leveren aan de gelijktijdige ministersconferentie over de Urban Agenda for the EU. Op 28 mei zullen er acht Stadexpedities plaastvinden, waarvan ook een naar Lelystad. Deze Stadexpeditie is gericht op de specifieke ontwikkelingen van een new town, daarbij zal er gesproken worden over het veranderingsperspectief van de stad aan de hand van drie thema’s: de toekomst van het stadscentrum, de burgerinitiatieven en de kracht landschap en agrarische omgeving op de stad. Tot slot vertelt Kruis over de Stadexpeditie van 28 mei:

“We hopen Europa te inspireren met onze lokale Stadmakers uit Lelystad.”

Betrokken stadmakers
Sjaak Kruis
Eigenaar Kruis-links
reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Lelystad
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu