Amsterdam

De Amsterdamse Limburgers nu

50 jaar sinds het sluiten van de Mijnen presenteren we een nieuwe generatie van de schildersgroep 'Amsterdamse Limburgers'.

OVER DE TENTOONSTELLING

Koempels is Limburgs dialect voor ‘mijnwerker’ of ‘maatje’, gerelateerd aan het Duitse woord Kumpel.  De ondertitel ‘hardcore handshake’ refereert aan het werk van Bas de Wit en gaat de confrontatie aan met verleden en heden, periferie en centrum, noord en zuid, actuele beeldvorming en collectieve herinnering. 

AMSTERDAMSE LIMBURGERS

Om zich aan de repressieve en anti-moderne tendensen van met name de katholieke kerk te onttrekken, vertrokken Ger Lataster, Lei Molin, Frans Nols, Pierre Van Soest en Jan Stekelenburg in de jaren 50 vanuit Zuid-Limburg naar Amsterdam, voor een studie aan de Rijksacademie van beeldende kunsten. Zij werden als groep later ook wel bekend als de ‘Amsterdamse Limburgers’. Afgaande op de hier gepresenteerde archiefstukken was deze groep waarschijnlijk meer een constructie van Willem Sandberg, de befaamde voormalige directeur van het Stedelijk Museum, dan dat de schilders zich zelf daadwerkelijk één groep voelden. Sandberg speelde in de jaren 50 en 60 een prominente rol bij de kunstactiviteiten van de Gemeente Heerlen, in die tijd het dynamische en welvarende centrum van de Nederlandse mijnstreek. Deze mijnmetropool ontwikkelde zich tot een vooraanstaand industriecentrum met een sterke aantrekkingskracht op mensen en ideeën, zowel op nationaal- als internationaal niveau. De expositie Koempels presenteert een groep hedendaagse kunstenaars, een nieuwe generatie ‘Amsterdamse Limburgers’ die zich sterk verbonden voelen met de mijnregio. Ze worden hier voor het eerst expliciet als groep getoond.

NEDERLANDSE MIJNBOUW

Precies 50 jaar geleden, op 17 december 1965, kondigde toenmalig minister Den Uyl aan de kolenwinning te stoppen. Een periode van economische zekerheid – hoe omstreden mijnarbeid ook was – kwam abrupt ten  einde. Beeldend kunstenaar, cultuurcriticus en oud-senator Nic Tummers sprak zich uit over de ambigue verhouding tussen het bestuurlijke noorden van Nederland en het Limburgse zuiden. In 1974 schreef hij in zijn pamflet Carboonkolonisatie: “Limburg lag ineens verder weg dan Zuid-Afrika”. De vraag naar het belang van het mijnbouwverleden voor het huidige DNA van de mijnstreek, Nederland en Europa (denk aan de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal als bakermat van de Europese Unie) is lange tijd nauwelijks gesteld.

RETOURTJE AMSTERDAM

De constructie van een kunstenaarsgroep, in navolging van Sandberg, levert een boeiend gedachte-experiment op. Bas de Wit, Hadassah Emmerich, Fons Haagmans, Rik Meijers, Joan van Barneveld, Keetje Mans en Sidi El Karchi zijn voor deze expositie tot een groep gesmeed. Zij kennen elkaar, zijn elkaars leraar en leerling, nodigen elkaar uit om samen te exposeren, spelen bij elkaar in een band of gaan samen uit. In hun werken zijn wederzijdse invloeden te traceren, waaronder een gedeelde fascinatie voor volkskunst, het lugubere, mythische, carnavaleske en muzikale. De Koempels kunstenaars kennen de weg in het (inter)nationale kunstenveld, maar kiezen in tegenstelling tot hun historische voorgangers bewust voor de eigen regio waar Brussel, Luik, Keulen en Düsseldorf dichterbij zijn dan Amsterdam. Met een ‘retourtje Amsterdam’ kom je er immers ook. 

Naast wederzijdse beïnvloeding in artistiek opzicht staat de historische en contemporaine relatie tussen de voormalige mijnstreek en Amsterdam centraal. De tentoonstelling verbindt actuele schilderkunst aan een kunst- en sociaal-historisch onderzoek dat verrassend letterlijk verschillende culturen van zuid en noord in ons land in beeld brengt. De expositie bevraagt de relatie tussen periferie en centrum zoals deze sinds de sluiting van de mijnen in Limburg is veranderd zowel binnen Nederland als binnen de kunsten. 

Een gezamenlijke presentatie in Amsterdam is een – niet op de laatste plaats ambivalent – statement. Als vergelijkend kunsthistorisch onderzoek; als uitgangspunt voor identiteit en groepvorming; als actueel perspectief op een brisant verleden; als een confrontatie met een hedendaagse actualiteit waarin de identiteit van een groep juist ook beknellend kan werken.


Rondom dit thema wordt er geëxposeerd en is er een publieksprogramma op verschillende momenten.

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
dit gaat over
Kunst & Cultuur Tweedeling
in Amsterdam
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu