Burgerparticipatie in een bedrijfsmodel

BewonersBedrijven zijn in opmars

Bewoners die zich in willen zetten voor de wijk. Ze richten een organisatie op, die ze zelf besturen, met een duurzaam verdienmodel waarbij winst direct terugvloeit in de wijk. Ze zijn onderdeel van een netwerk van buurtorganisaties waar know-how gedeeld wordt. Dat zijn BewonersBedrijven

Steeds vaker steken wijkbewoners zelf de handen uit de mouwen als er iets in de wijk moet gebeuren. Dit is bijna geen nieuwe ontwikkeling meer te noemen, maar nog steeds erg relevant. De financiële situatie van veel gemeenten zorgt ervoor dat inwoners van een wijk sommige voorzieningen, diensten of taken die voorheen door de overheid uitgevoerd werden, zelf moeten oppakken. Daarnaast weten wijkbewoners vaak goed wat er speelt binnen hun wijk en hebben een ander perspectief dan overheden en grote organisaties. Ze kunnen dus heel andere ideeën hebben over wat hun wijk mist en nodig heeft. Vanuit deze beweegredenen kunnen wijkbewoners de noodzaak voelen om een nieuwe, eigen organisatie op te richten. Er is een bepaalde kennis nodig om een organisatie op te richten en niet iedereen beschikt over zulke kennis. Hoe start je als bewoner een succesvolle organisatie op? Volgens welke methode breng je geld binnen om te doen wat je wilt doen? Wat is je relatie met de overheden en op welke manier kun je het best afspraken met hen maken? Niet iedereen die een goed idee voor de wijk heeft, kan antwoord geven op zulke vragen.

Geïnspireerd door Locality, een landelijk en toonaangevend netwerk voor community enterprises en development trusts in Engeland, begon het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) met het project BewonersBedrijven. Hiermee willen ze wijkbewoners helpen met de vragen en problematiek die ze kunnen tegenkomen bij het opstarten van een wijkinitiatief. Zo begeleidt het LSA bewoners bij het maken van een ondernemingsplan of het bedenken van een verdienmodel. Ook verzamelt het LSA kennis en ervaringen van de BewonersBedrijven door het hele land en deelt deze via de website. Het delen van zulke kennis is erg waardevol, omdat er landelijk veel burgerinitiatieven zijn, maar ze niet altijd van elkaars bestaan afweten. Vaak lopen zulke initiatieven tegen dezelfde soort problemen aan, waardoor het delen van know-how van soortgelijke initiatieven erg behulpzaam kan zijn. Op die manier hoeft niet elke bewonersonderneming opnieuw het wiel uit te vinden. Naast het beschikbaar stellen van kennis en ervaring kan LSA sommige BewonersBedrijven een startkapitaal bieden, dankzij geld dat beschikbaar is gesteld door de Nationale Postcodeloterij en Fonds Werken aan Wonen. Sinds 2015 is LSA in samenwerking met KNHM een pitchtraject gestart om bewoners nog meer te stimuleren goed na te denken over hun plan van aanpak met betrekking tot het initiatief dat ze willen starten.

Het plan van aanpak of ondernemingsplan van een BewonersBedrijf is natuurlijk erg belangrijk om een burgerinitiatief te laten slagen. Misschien nog belangrijker is een duurzaam verdienmodel, waarbij geld direct terugvloeit in de wijk. Wanneer bewoners met hun organisatie eigen kapitaal kunnen creëren biedt dit veel voordelen. Voornamelijk omdat bewoners op die manier onafhankelijk kunnen zijn van subsidies van de overheid en andere organisaties. Dit betekent dat het bedrijf in handen van de wijkbewoners blijft. Ze kunnen dan hun eigen agenda blijven bepalen, omdat ze niet hoeven te voldoen aan de eisen van subsidiegevers. Daarnaast kunnen ze dan zelf experts of beroepskrachten in dienst nemen, die voor hen werken, in plaats van andersom. Echter, om onafhankelijk te worden is waarschijnlijk in eerste instantie wel hulp nodig van de gemeente. Zij kunnen BewonersBedrijven de kans bieden om zich te ontwikkelen en hun verdienmodel op te bouwen door hen in het begin wat te ontzien. Bijvoorbeeld door lege panden beschikbaar te stellen voor een tijdelijk lagere huurprijs. Zodra de organisatie meer gaat verdienen, kunnen zij meer gaan betalen. Uiteindelijk is een organisatie bestuurd door inwoners die geen subsidie nodig hebben ook gunstig voor de gemeente. Bewoners nemen het heft in eigen handen, participatiesamenleving ten top.

BewonersBedrijven in Nederland
In de wijk Kruiskamp te Amersfoort hebben bewoners een leegstaande school opgeknapt, verdienen ze geld voor buurtactiviteiten door middel van het verhuur van ruimtes en stimuleren ze andere buurtbewoners tot participatie. In Beien, Enschede hebben buurtbewoners een BewonersBedrijf opgericht om op lokale schaal wat te doen aan het klimaatprobleem, bijvoorbeeld door te laten zien hoe wijkbewoners om kunnen gaan met verspilling. In Zaandam richtten bewoners de stichting Zaanstad op, wat zich meer en meer ontwikkelde als een plek waar ondernemen in de wijk laagdrempeliger en aantrekkelijker wordt gemaakt voor andere buurtbewoners. Ander mooi Nederlands voorbeeld is Heechterp-Schieringen in Leeuwarden, eerder hier omscheven.

Bewonersbedrijven in Europa
Locality in Engeland was de inspiratiebron voor LSA. Het is het Engelse landelijke en toonaangevende ondersteunt voor buurtinitiatieven. Het doel van deze organisatie is om lokale gemeenschappen te inspireren tot verandering en verbetering en hen hierbij ook te helpen.

Een voorbeeld van een bewonersbedrijf in Engeland is het Bromley by Bow Centre. Dit bedrijf bestaat al sinds de jaren ’80 en maakt zich sinds die tijd actief voor de arme gemeenschap in Oost-London. Ze helpen de buurt door onderwijs te geven, te helpen met werk zoeken, maar ook  met hun gezondheid en zelfvertrouwen. Het sterke geloof in de mensen van de buurt en hun mogelijkheden om te verbeteren staat voorop.

In Berlijn hebben burgers, samen met een groep architecten en juristen, een plan ingediend om een leegstaand ziekenhuis in een multifunctioneel complex te veranderen. Dit resulteerde in de Baugruppenprojekt Urbankrankenhaus Kreuzberg, waar zo’n 120 mensen wonen. Naast woonruimten is er ruimte voor performances, zijn er werkplekken gemaakt en een crèche en een aantal huizen zijn speciaal aangepast voor ouderen. Voor meer voorbeelden kun je ook kijken op citiesintransition.eu.

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Nederland
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu