Co-creatief cultuurbeleid: ‘meedenken is meedoen’

Inwoners van Breda bepalen cultuurbeleid van de stad

Wanneer er in een stad nieuw cultuurbeleid gevormd wordt heeft de gemiddeld inwoner van die stad hier meestal geen invloed op. De betreffende ambtenaren praten met mensen uit het veld om ideeën op te doen. Gemeenten organiseren gemeente wel steeds vaker momenten waar over het cultuurbeleid wordt gesproken en de ‘gewone’ burger zijn mening kan geven. Vanuit gemeenten is tegenwoordig ook meer aandacht voor burgerinitiatieven, bijvoorbeeld op het gebied van kunst en cultuur of stadsontwikkeling. Maar de daadwerkelijke vorming van het beleid en de besluiten die hierover gemaakt worden, dat doet de gemeente. Wat gebeurt er dan als de gemeente het cultuurbeleid uitbesteed aan het culturele veld en de burgers van de stad?

In de stad Breda wordt dit experiment uitgevoerd. Medio 2015 gaf de gemeente de regie over vorming van het nieuwe cultuurbeleid uit handen. Het culturele veld is aan zet. Mensen met verschillende achtergronden, maar allen betrokken bij Breda en affiniteit met cultuur, krijgen de opdracht om te bedenken hoe het nieuwe cultuurbeleid gevormd kan worden door een co-creatief proces. De taak van deze zogenaamde procesgroep is om zoveel mogelijk mensen mee te laten denken en doen bij het vormgeven van cultuurbeleid in Breda. De gemeente en de procesgroep vinden het van groot belang dat er een constante dialoog wordt onderhouden met het kunst- en cultuurveld en de inwoners van de stad. De rol van de gemeente bestaat slechts uit het het bewaken van het proces. Op deze manier stedelijk (cultuur)beleid vormen is behoorlijk uniek en erg interessant.

De procesgroep ging aan de slag de eerste vragen: Hoe gaat het beleid er uit zien en welke vorm moet dit aannemen? Hoe kunnen zoveel mogelijk mensen bij het project worden betrokken? Wat is cultuur en wat betekent het voor Breda? Deze vragen hebben ze zo beantwoord: Beleid moet niet te strak zijn, regels kunnen creativiteit tegen gaan. Er moeten verbindingen gemaakt worden tussen mensen en organisaties, verbindingen die misschien niet voor de hand liggen, maar wel nuttig zijn en voor nieuwe ideeën zorgen. Cultuur moet niet met de hoofdletter C geschreven worden, maar moet voor iedereen toegankelijk zijn.

© CultuurBreda

Om zoveel mogelijk mensen te bereiken en co-creatie tot stand te laten komen tijdens het proces willen ze een community laten ontstaan rond het vormgeven van cultuur in Breda. Deze community moet zowel online als offline bestaan: CultuurBreda. Online via een website met discussieplatform dat moet uitgroeien tot een laagdrempelig platform waar mensen snel en gemakkelijk terecht kunnen met hun vragen, ideeën en meningen. Het offline netwerk opbouwen is ook van groot belang, hiervoor worden vele gesprekken gevoerd met instanties en professionals uit het veld. Het opbouwen van deze community is de taak van twee ‘kwartiermakers’: Kirsten Wagenaar houdt zich bezig met de online community en Mirjam Flik met de offline community. Deze twee moeten samen één community vormen waar sprake is van een continue dialoog tussen alle betrokkenen: het culturele veld, initiatiefnemers, overheid, onderwijs en geïnteresseerde inwoners.

“We werken samen met de gemeente, de gemeente is onderdeel van de community maar bepaald niet meer” – Mirjam Flik

Vanuit het voeren van de gesprekken met instanties en professionals uit het culturele veld zijn drie hoofdthema’s naar voren gekomen: de makers, briljantjes en de verbinders. Het werd duidelijk dat het enorm belangrijk is om makers meer mogelijkheden te geven, op die manier kunnen ze creatief blijven en experimenteren, waardoor er een ‘makersklimaat’ kan ontstaan. Daarnaast moeten makers aan de Breda gebonden worden, zodat ze de stad niet verlaten. Hierbij is het versterken van de kwaliteit en structuur van de cultuursector van groot belang, net zoals het aanjagen van onderscheidend aanbod en het aanwakkeren van trots op de Bredaase cultuur (briljantjes). Daarnaast moet cultuur verbonden worden met het publiek en er moet meer regionale en landelijke uitstraling komen. Verbindingen met het onderwijs, het bedrijfsleven en de horeca zijn ook belangrijk en moeten niet vergeten worden. Cultuur staat niet los in de stad, maar is verbonden met alles wat er gebeurd. De link tussen cultuur en sociale innovatie, cultuurparticipatie en culturele diversiteit mag ook niet vergeten worden.

Een aanpak zoals deze bij CultuurBreda is uniek in Nederland. Het mag dan ook wel gezegd worden dat de gemeente Breda hier lef mee heeft getoond. Ze geven iedereen de kans om mee te denken en mee te doen met het vormen van cultuur in Breda. In de praktijk doen veel verschillende mensen daadwerkelijk mee. De grote instellingen, jonge makers, cultureel ondernemers, mensen die werken in de kunst en cultuur en ook inwoners van Breda die een idee hebben en mee willen praten. De hoop van de gemeente was om op deze manier meer draagvlak te creëren voor het culturele beleid. Daarnaast willen ze op deze manier een scherper cultureel profiel neerzetten en het culturele klimaat te versterken. Het uitgangspunt hierbij is ‘meedenken is meedoen’, oftewel, als iemand een idee heeft, is het noodzakelijk dat men bereid is om daadwerkelijk aan dat idee te werken.

Op deze manier cultureel beleid vormgeven is spannend, want je weet niet precies hoe het uit gaat pakken omdat de community bepaald uiteindelijk wat er gaat gebeuren. Kwartiermaker Mirjam Flik geeft aan dat op dit moment de community van CultuurBreda vooral nog moet groeien, zowel online als offline. “ Uiteindelijk is het doel om op 16 februari een concreet plan op te leveren in de vorm van een culturele kaart met culturele initiatieven die passen binnen de opgehaalde hoofdthema’s, namelijk de makers, de verbinders en de briljantjes. Concrete plannen zijn waar commitment en draagvlak voor is – zowel bij de burgers, de cultureel initiatiefnemers, instellingen als de gemeente Breda”.

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Breda
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu