De Vluchtroute #3: werk en onderwijs

Wat zijn de uitkomsten van de avond?

Maandag 14 december vond alweer de derde editie plaats van de programmaserie De Vluchtroute. In deze derde editie lag de focus specifiek op werk en educatie. Enkele vragen die op de avond rondom deze thema’s centraal stonden zijn: hoe ziet het huidige beleid en klimaat er voor vluchtelingen uit? Welke activiteiten, programma’s en projecten bieden organisaties aan? Wat kan er ondanks het huidige beleid wel worden gedaan? Waar zitten de mazen in de wet? En op welke manier kan samenwerking worden bevorderd? Hier volgt een verslag van de avond.

Huidig beleid?
De avond werd gemodereerd door Nadia Moussaid. Nadia startte de avond met het kort uitleggen van het huidige beleid: statushouders zijn vrij op de arbeidsmarkt, maar asielzoekers mogen niet werken gedurende de eerste zes maanden van hun procedure, en na zes maanden is het hen slechts 24 weken per jaar toegestaan te werken. Dit verbod op werken creëert een ‘in limbo’ en uitzichtloze situatie voor vluchtelingen.

© VluchtelingenWerk Nederland

Deel 1: Onderwijs

UAF: Foundation for Refugee Students
De eerste spreker van de avond was Mardjan Seighali, directrice va het UAF, en zij benadrukte het belang van studeren en werken voor vluchtelingen. Het UAF biedt financiële steun voor vluchteling-studenten. Dankzij het UAF zijn er al honderden vluchtelingen geholpen om niet alleen hun studie af te maken, maar ook hun plaats in de maatschappij te vinden en hun talenten te benutten. Mardjan heeft zelf ook een verleden als vluchteling en benadrukte het belang van een open houding naar vluchtelingen, vooral ook op de arbeidsmarkt, zodat zij de kans krijgen zich te ontplooien.

Na Mardjan haar woorden volgt een persoonlijk verhaal van afgestudeerd UAF-student Baraa Alnawakil; hij haalde deze zomer zijn master in Business Information Management aan de UvA. Baraa is een ambitieuze jongen en stapte na een zoektocht op het UAF af, maar hij pleit voor verbeterpunten: universiteiten moeten meer in zicht komen voor vluchtelingen. Wat hebben zij allemaal te bieden aan vluchtelingen? Ook Mardjan vindt dat er een grotere verantwoordelijkheid moet komen te liggen bij de onderwijsinstituten, maar ook bij de overheid. Er moet meer informatievoorziening komen voor vluchtelingen op het gebied van onderwijs. Zo kunnen vluchtelingen in AZC’s al benaderd worden door universiteiten, in plaats van dat al de communicatie via het UAF verloopt.

© VluchtelingenWerk Nederland

Het beleid van de gemeente Amsterdam
De avond is opgebouwd uit twee delen: het eerste uur wordt onderwijs besproken, en in het tweede uur werk. De tweede spreker is Jan van den Oord van de gemeente Amsterdam. Jan is nauw betrokken bij het Beleidskader Vluchtelingen dat de gemeente heeft opgesteld voor de komende drie jaar. Zo heeft de gemeente programma’s opgezet met een aantal onderwijsinstellingen om onderwijs voor vluchtelingen toegankelijker te maken. Jan benadrukt het belang voor vluchtelingen om zelf een actieve houding aan te nemen in hun zoektocht naar onderwijs en werk.

Twee van die onderwijsinstellingen die samenwerken met de gemeente zijn de HvA en de VU. Marjolijn Kaak (HvA) en Kees Smit (VU) worden voor een vraaggesprek op het podium gevraagd. Kees vertelt over het speciale voorbereidingstraject (VASVU) voor vluchtelingen dat de VU aanbiedt. Het programma overlapt de overgangsperiode van het onderwijs in het land van herkomst en een universiteit in Nederland. Het programma bestaat uit een taalcursus maar bovenal ook uit aanvullend onderwijs, dat noodzakelijk is voor een toelating tot een bepaalde opleiding – denk aan computervaardigheden of kennis over de westerse geschiedenis.

© VluchtelingenWerk Nederland

Ook de HvA biedt een soortgelijk programma aan, waarin studenten voorbereid worden op het studie-onderwijs in Nederland. Marjolijn vertelt dat de HvA speciale aandacht geeft voor Nederlandse taallessen, omdat de meeste opleidingen op de HvA Nederlandstalig zijn. Ook is er aandacht binnen dit transitietraject van de HvA voor sociale vaardigheden. Kees benadrukt de gedeelde verantwoordelijkheid van zowel onderwijsinstituten als de overheid om meer dergelijke voorbereidende programma’s op te zetten.

Gesprek met de 1e rij en zaal
In het open gesprek dat vervolgens met de 1e rij-gasten en de zaal wordt aangegaan, wordt actief gezocht naar verbeterpunten en samenwerkingen. Hoofdpunten blijken dat de informatievoorziening voor vluchtelingen uitermate slecht is, dat er wetswijzingen nodig zijn, en dat we zolang die wetswijzingen er nog niet zijn, we misschien met tijdelijke out-of-the-box ideeën kunnen opereren.

Op de eerste rij zitten veel mensen die belangrijke spelers op het terrein van vluchtelingen en onderwijs vormen. Bengin Dawod (architect en ex-vluchteling) pleit voor meer activiteiten in de AZC’s, zodat mensen tijdens hun procedure al van alles kunnen ondernemen, leren en een netwerk kunnen opbouwen.

Annette Kouwenhoven van het Wereldhuis vertelt dat een actieve houding voor vluchtelingen belangrijk is. Het Wereldhuis organiseert veel programma’s om het ‘stilzitten’ tegen te gaan, dat juist zo schadelijk is. John (ex-refugee) beaamt Annette’s verhaal. Hij vertelt hoe hij zijn eigen situatie verbetert met projecten via het Wereldhuis; zo leidt hij al 5,5 jaar een discussiegroep. Door het doen van dergelijke activiteiten verbetert hij zijn emotionele en sociale capaciteiten en ontwikkelt hij een netwerk, en dat vormt ook een vorm van onderwijs.

Bo Kanters van het ASKV (steunpunt voor vluchtelingen) pleit voor wetswijzigingen: het is ontzettend slecht en zelfs ongezond dat mensen die in afwachting zijn van hun status niet mogen werken. Zij mogen zelfs geen vrijwilligerswerk doen, en dat is schadelijk. Het ASKV is op zoek naar bewijs, bijvoorbeeld uit de medische en psychiatrische hoek, om voorstellen voor de wetswijzigingen te onderbouwen.

© VluchtelingenWerk Nederland

De HvA pleit voor een gratis online cursus, die iedere vluchteling kan volgen zodra hij in Nederland aankomt. Verbeterpunt daarvoor is het internet dat vaak niet beschikbaar in AZC’s is.

In het publiek zit een medewerker van de noodopvang Havenstraat in Amsterdam, samen met een aantal vluchtelingen dat daar verblijft. In de Havenstraat wordt elke dag weer ervaren dat er zich ernorm veel gemotiveerde vluchtelingen bevinden, maar dat zij simpelweg niet weten waar ze beginnen moeten. De informatievoorziening over wat zij kunnen doen, met name in de wachttijd tijdens hun procedure, is ontzettend slecht.

Dorine Manson, directrice van VluchtelingenWerk vertelt over hoe er steeds meer tijdelijke opvangcentra in Nederland opkomen. Het probleem is dat er in zowel de tijdelijke opvang als in de AZC’s er van de overheid geen onderwijs aangeboden mag worden. Mensen zijn nog geeneens begonnen aan hun procedure en weten dus ook niet of ze ooit een status krijgen. Volgens Dorine is het tóch belangrijk die taalcursussen aan te gaan bieden in de AZC’s; het is goed om zo snel mogelijk te investeren in de vluchtelingen, ook al is het nog niet duidelijk hoe hun procedure gaat verlopen.

Tot slot waren er mensen in de zaal aanwezig van Syrian Volunteers in the Netherlands. Deze organisatie ontwikkelt programma’s voor cultuuruitwisseling: zij informeren vluchtelingen om de Nederlandse cultuur beter te leren begrijpen, en andersom. Zij stellen dat om bijvoorbeeld homoseksualiteit te accepteren in Nederland, de vluchtelingen eerst moeten weten welke ideeën daaraan ten grondslag liggen.

© VluchtelingenWerk Nederland

Betoog Paul Mbikayi
De overgang tussen onderwijs en educatie werd door Paul Mbikayi geleid, ex-vluchteling uit Congo en eerder uitgeroepen tot Ambassadeur van de Verdraagzaamheid. Paul benadrukt dat het belang van werk voor vluchtelingen enorm is. Als je niets doet, word je depressief. Maar ook benadrukt hij hoe moeilijk het is om met culturele verschillen om te gaan, die vooral op de Nederlandse werkvloer zo erg verschillen met andere culturen.

En dat cultuurverschil reikt veel verder dan enkel taal. Opnieuw wordt de actieve rol benadrukt die vluchtelingen moeten hebben om te zien hoe ze kunnen leren op het gebied van de Nederlandse cultuur. Om je talenten tot uitdrukking te laten komen moeten ze niet alleen opgemerkt, maar ook gepresenteerd worden.

Deel 2: Werk

Mensely, Incubators for Immigrants

In het tweede onderdeel van de avond, Werk, presenteren twee bedrijven hun initiatief voor vluchtelingen, Desiree van Houten vertelt over hoe Mensely, als onderdeel van Arboned, veelal op zoek is naar nieuwe bedrijfsartsen door de toenemende vergrijzing in de artsensector. Met het programma dat Mensely heeft opgezet, wordt nu naar nieuwe bedrijfsartsen gezocht binnen de groep vluchtelingen die in Nederland gearriveerd zijn. Ook Mensely werkt samen met het UAF. Taal blijkt opnieuw een barrière en verbeterpunt.

© VluchtelingenWerk Nederland

Rikko Voorberg van Incubators for Immigrants is pas een aantal weken geleden gestart met zijn initiatief. Incubators for Immigrants helpt vluchtelingen hun start-up op te zetten. Dit doen zij niet alleen om het werkklimaat voor vluchtelingen verder te ontwikkelen en verbeteren, maar vooral ook om vluchtelingen te helpen bij een snellere procedure. Het idee van Incubators for Immgrants is namelijk een perfect voorbeeld van out-of-the-box thinking: omdat Nederland een start-up country wil zijn, heeft de IND een snellere procedure voor vluchtelingen die een start-up willen beginnen. Incubators for Immigrants biedt op een legale manier hulp bij het opzetten van een start-up, en zo bij een snellere procedure.

Gesprek met de 1e rij en zaal
In dit tweede interactieve gesprek met sprekers, 1rij-gasten en de zaal ontstaat er meer discussie. Aandachtspunten zijn de culturele verschillen, discriminatie en wederom het belang van een centraal informatiepunt voor (en door) vluchtelingen.

© VluchtelingenWerk Nederland

In de zaal zit Femke Bijlsma van Refugee Company. Refugee Company creëert werk door samen te werken met ondernemers. Ook zorgt zij voor begeleiding bij start-ups. Tevens willen ze een platform creëren waar talent elkaar kan vinden. Zij hebben nog veel hulp nodig. De managing director van Refugee Company is ook aanwezig en benadrukt dat vluchtelingen veel te bieden hebben, en dat ze samen met Refugee Company werk kunnen creëren voor Nederlanders. Dit idee staat haaks tegenover het idee dat vluchtelingen het werk van Nederlanders afnemen.

Het gesprek krijgt een wending naar illegale werkpraktijken die worden uitgevoerd door vluchtelingen, bij gebrek aan en verbod op werk. Zo komt het gesprek weer op wetgeving. Maar de wet is moeilijk te veranderen, de conclusie blijft dat we creatieve oplossingen moeten zoeken om deze, op een legale manier, te omzeilen. Zo stelt Paul Mbikayi dat de zes maanden die de vluchtelingen moeten afwachten voor ze hun status kunnen verkrijgen, veel nuttiger besteed kunnen worden om het Nederlandse (werk)systeem te kunnen begrijpen.

Al met al was het een avond vol verhalen, ideeën, kennisuitwisselingen en ontmoetingen. Het gesprek eindigt met een opmerking over dat vluchtelingen zo weinig kans krijgen zelf dingen te ondernemen, deels ook door de wet. Er zijn zoveel vrijwilligers, die zich bijna voor alles inzetten. “We moeten meer ruimte geven aan vluchtelingen; ze krijgen geeneens de kans hun eigen broodje te halen!”

Kijk hier de live stream van de avond terug
Heb je nieuwe ideeen, verhalen of wil je mensen benaderen? Laat hieronder je bericht achter!

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Amsterdam
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu