Jij Maakt de Stad 2017

Een gezondere stad ontstaat niet vanzelf, die maak jij!

Donderdag 6 april vond in The Student Hotel aan de Wibautstraat in Amsterdam een bijzonder evenement plaats. De Gezonde Stad presenteerde deze avond ‘Jij Maakt De Stad’, een avond waarin iedereen de kans kreeg om zelf bij te dragen aan een groenere toekomst van de stad. Er waren in totaal 10 workshops te volgen die je op eigen wijze leerden over een gezondere leefomgeving. Van het fermenteren van kefir tot het zelf ontwerpen van de publieke ruimte, van guerrilla gardening tot upcycling. Allerlei organisaties, waaronder Pakhuis de Zwijger, overtuigden de deelnemers van hun eigen initiatieven en oplossingen voor een schonere leefomgeving. En de belangrijkste factor van de avond? Een gezondere stad ontstaat niet vanzelf, die maak jij!

De avond ging van start met de opening door Jaap de Jong, directeur van De Gezonde Stad. Hij vertelde over het onderzoek dat zij samen met de Hogeschool van Amsterdam hebben gedaan naar vijf thema’s: Groen, Grondstoffen, Lucht, Voedsel en Energie. Op al deze 5 vlakken ondersteunt en initieert De Gezonde Stad projecten voor het verduurzamen van de stad.

Daarnaast werd ook bekend gemaakt wie de vier genomineerden waren voor de prijsvraag binnen het Ideeënlab. Samen met Amsterdam&Co en de OBA is het Ideeënlab ontwikkeld om burgers te helpen bij het opstarten van een eigen initiatief. Dit keer was het thema Leefbare Wijken aan de beurt. Alle genomineerden maakten kans op een publieksprijs van 1000 euro. Na vier korte pitches werd duidelijk dat de keuze moeilijk zou worden, alle vier de ideeën waren erg innoverend. Winnaar werd uiteindelijk het Fruitpaviljoen De Ruijterkade dat zich gaat inzetten voor het vergroenen van de Ruijterkade. Bewoners willen daar een voedselbos van fruitbomen gaan neerplanten om stadslandbouw te bevorderen en een gezondere omgeving te creëren. De 1000 euro winst deelden ze uiteindelijk met de andere initiatieven! Want sharing is caring.

© Carly Wollaert Photography

Na de presentaties ging iedereen in en rondom The Student Hotel zelf aan de slag in de verschillende workshops. Pakhuis de Zwijger organiseerde de Groene Reis door de Stad. Een tour door dit bijzondere ‘hotel’ die alle duurzame snufjes blootlegde. Hierin kwam bijvoorbeeld naar voren dat we ons onder een sedumdak bevonden en het gedrag van bezoekers werd bepaald door middel van sensors om hierop het energieverbruik af te stemmen. Ook bevindt er zich een Warmte Koude Opslag die warmte en koude opslaat in de bodem wat leidt tot een aanzienlijke energiebesparing en vermindering van CO2 uitstoot. Afsluitend was er een borrel en werden er tal van ideeën en nummers uitgewisseld. Al met al was het een geslaagde avond en een startpunt voor een beweging van Amsterdammers die zelf onze hoofdstad wil verduurzamen. Het werk is natuurlijk nog niet gedaan na deze avond en daarom daagt De Gezonde Stad met De Gezonde Challenge mensen uit om in 30 dagen hun eigen leven en dat van de stad gezonder en groener te maken.

Initiator van het programma is directeur Jaap de Jong. Hij is sterk van mening dat de positieve energie en kracht die nodig is voor vernieuwende projecten bij de bedrijven en de inwoners van de stad zit. Wij Maken Nederland belde hem op voor een interview.

© Carly Wollaert Photography

Wat is de missie van De Gezonde Stad?

Wij willen de stad groener, schoner en slimmer maken en dat de stad zo snel mogelijk gezond wordt. Gezond is voor ons een ander woord voor duurzaam. Iedereen wil in een gezonde stad wonen en die stad moet twee keer zo groen worden. Die stad moet schone lucht hebben, die stad moet zijn eigen energie schoon en lokaal opwekken, die stad moet grondstoffen gaan gebruiken en dat afval moeten we niet meer weggooien en mensen kunnen veel meer zelf impact uitoefenen door te letten op wat ze eten, wat ze kopen en wat ze verspillen. Dat zijn de 5 thema’s waar wij stappen in proberen te zetten.

Waar staan jullie nu?

Wij zijn een stichting met 11 man en dat is best wel veel. Maar dat is natuurlijk nooit genoeg als je de hele stad moet verduurzamen, dat lukt ons nooit. Dit is dan ook helemaal niet ons doel. Wij willen juist de Amsterdammer centraal stellen in al onze projecten, want die wil graag aan de slag. Probleem is dat die vaak niet weet hoe hij aan de slag kan gaan, dus ons doel is om juist de Amsterdammer centraal te stellen en te begeleiden om te zorgen voor die verandering.  

We hebben van de vijf thema’s, twee speerpunten benoemd. Dit zijn Groen en Grondstoffen. Dit zijn de thema’s waar wij nu zelf projecten voor ontwikkelen met de Amsterdammer. Wij adviseren op alle vijf de thema’s maar richten ons vooral, omdat het te breed is om ons op alles te focussen, op de thema’s Groen en Grondstoffen. Op deze twee thema’s organiseren we dan ook zelf projecten, zoals het Zero Waste Lab of Rooftop Revolution.

Op een avond zoals gister zijn natuurlijk alle thema’s belangrijk en komen dan ook alle thema’s aan bod. Hier willen we dan ook graag laten zien dat we op de goede weg zijn en wat we verwachten van de overheid en de rest van Amsterdam. De mensen die er wonen, werken en recreëren.

Waarom in The Student Hotel?

Er zijn twee redenen waarom het programma gister in The Student Hotel plaatsvond. Ten eerste is het een vernieuwende plek om een event over duurzame ontwikkeling te organiseren, waar je dat niet meteen verwacht. We hebben hiermee laten zien dat je dit gesprek over duurzaamheid ook kan voeren dan alleen de bekende plekken, zoals in de Balie of Pakhuis de Zwijger. Als je ook andere Amsterdammers wil betrekken, moet je het een keer op een andere plek doen.

 Ten tweede is dat ze zelf ook allerlei duurzame maatregelen hebben genomen in het gebouw, zoals tijdens een van de workshops duidelijk werd. Een deel van het dak is bijvoorbeeld groen en ze hebben zonnepanelen. Ook hebben ze sensoren in de kamers waarmee ze op het moment aan het onderzoeken zijn hoe ze hotelbezoekers kunnen stimuleren tot duurzaam gedrag. Dat maakt deze locatie ideaal voor een programma over duurzaamheid. Tenslotte ligt het hotel aan de plek waar Knowledge Mile Park wordt gerealiseerd, het hoogste en langste park van Amsterdam. Dit park gaat lopen vanaf het Amstelstation tot aan de Nieuwmarkt

Hoe kunnen bewoners zelf bijdragen aan een gezonde stad?

Enerzijds kunnen personen individueel in hun leven dingen aanpassen waardoor ze impact hebben en bijdragen aan de verduurzaming van de stad. Dus bijvoorbeeld de manier waarop je omgaat met je voedsel. Dat is iets wat we willen laten zien. Iedereen verspilt 47 kilo voedsel per jaar en hoe kan je dit verminderen? Kun je misschien een beetje vegetarisch gaan eten? Want 1 portie rundvlees minder per week scheelt al 10 procent van je CO2-uitstoot. Als we minder CO2 willen uitstoten, is dat al een makkelijke oplossing. Op deze vlakken willen we laten zien wat er mogelijk is.  

Anderzijds zien we graag in onze projecten dat mensen samen met hun buren, vrienden of familie iets willen doen in hun wijk. En daar maken wij als organisatie dan ook echt een project van. Dit gaat vaak over afvalscheiding en groen. Voorbeeld hiervan is ons programma Park om de Hoek waarin wij bijna 10 bewonersgroepen begeleiden die hun eigen straat willen vergroenen. Wij loodsen ze door alle stappen van het proces om ook daadwerkelijk de straat groener te krijgen. Zij bepalen uiteindelijk wat er moet gebeuren.

© Carly Wollaert Photography

We doen eigenlijk niks alleen en werken samen met allerlei partners. Bij elk project vragen we dan ook aan de partners om bij te dragen op de manier die bij hun past. Denk aan het bedrijfsleven, aan woningbouwverenigingen of natuurclubs. Als we dan een project doen samen, vragen we ook om een bijdrage. Dit kan zijn in de vorm van geld maar kan ook bijvoorbeeld in natura. Een hovenier heeft bijvoorbeeld allemaal bomen en planten en wil ook vergroening. Op die manier kan zo’n bedrijf dan bijdragen aan een project.  

Daarnaast krijgen we ook geld van de gemeente in de vorm van een soort basissubsidie. Die wil graag ons sponsoren omdat wij ons bezig houden met vernieuwende projecten om de stad in de toekomst een beetje gezonder te maken. Daar dragen ze graag aan bij.

Wij proberen ervoor te zorgen dat onze inkomsten een weerspiegeling zijn van het gene wat er speelt in de stad en dat het daarmee dus ook projecten zijn van iedereen. Ik vind het belangrijk dat mensen niet ons geld geven en wij ons ding kunnen doen, maar dat we met zijn allen werken aan de projecten. De projecten zijn een gezamenlijke inspanning.

Boodschappen aan het nieuwe kabinet

Op 2 maart vond in Pakhuis de Zwijger de Landmakersbijeenkomst van Wij Maken Nederland plaats. Tijdens deze avond werden boodschappen geformuleerd door zogeheten schaduwministers, om mee te geven aan het nieuwe kabinet. We vragen Jaap om te reageren op de boodschappen van onze schaduwministers Hetty Linden en Dirk-Siert Schoonman.

Hetty roept de overheid op een andere houding aan te nemen waardoor burgers uitgenodigd worden om zelf bij te dragen aan gebiedsontwikkeling. Als minister Quality of Life ziet ze kansen voor een overheid die burgers uitnodigt om zelf bij te dragen aan gebiedsontwikkeling, wat leidt tot een algehele verhoging van de kwaliteit van de leefomgeving. De overheid moet voorkomen dat regio’s met elkaar moeten concurreren en als lokale plannen ontwikkeld worden in samenspraak met burgers zullen deze renderen voor iedereen.

We vroegen Jaap om een reactie.

Ze spreekt specifiek over gebiedsontwikkeling maar ik zou het graag wat breder trekken naar de inrichting van de stad en de openbare ruimte. Het gaat namelijk volgens mij niet alleen om gebiedsontwikkeling. Ik ben het er helemaal mee eens dat de Amsterdammer, want wij kijken vooral naar Amsterdam, wat meer ruimte zou moeten krijgen van de overheid om zelf iets te kunnen bijdragen aan die inrichting van de openbare ruimte. Amsterdammers weten best wel goed hoe ze willen dat iets eruitziet, en hoe dat bijdraagt aan hun wijk. Maar om zelf iets gedaan te krijgen, is ontzettend ingewikkeld. Ik vind dat de overheid heel goed zou moeten kijken, hoe ze die ruimte meer kunnen geven aan de bewoners van de stad. Als een bewoner iets probeert te starten maar hij wordt tegengewerkt door de gemeente, dan geeft hij de brui eraan en dat is zonde, dan sla je de energie dood.

Een andere boodschap die is geformuleerd tijdens de Landmakersbijeenkomst komt van Dirk-Siert Schoonman. Hij vertelt als Schaduw minister Klimaatadaptatie en Bodemdaling over de grote urgentie van de wateropgave: de voorspelde buien van 2050 vallen vandaag al. We moeten versneld actie ondernemen qua bufferingsmogelijkheden: waar laten we water toe als het komt? De burger moet zelf de urgentie voelen, de invloed van water op onze omgeving moet leven in de samenleving. Jannemarie de Jonge vat het bondig samen: ‘Geef ons heden ons dagelijks brood, en af en toe een watersnood’.

We vroegen Jaap om een reactie.

Het is een enorme uitdaging voor een stad als Amsterdam om om te gaan met de hevige regenbuien. Twee jaar geleden regende het bijvoorbeeld zo hard dat er 10 miljoen schade was opgelopen en de hele stad onder water stond, het riool kon het niet aan. Dit is een van de redenen waarom wij zeggen dat de stad twee keer zo groen moet. Dit heeft allerlei voordelen, maar een van die voordelen is dat water langer wordt vastgehouden in de bomen en in de grond zodat als het hard regent, het riool niet direct overbelast raakt. Daarom zeggen wij bomen op daken, geveltuinen, postzegelparkjes, stoeptegels eruit en meer groen in plaats van stoeptegels. Dat gebeurt best wel in Amsterdam maar die oplossing ligt vooral in kleinschalige projectjes. Als je al die kleine projectjes bij elkaar op telt, wordt de impact groter en kan het een verschil maken. Zo wordt het een grootschalig project.

Interessant hieraan is dat het belangrijk is Groen niet meer te zien als een kostenpost, maar te zien als een investering. Dit verdien je namelijk terug doordat je schade misloopt. Het is voor de overheid goed om een koppeling te maken tussen groen en andere thema’s, ook financieel gezien.

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Amsterdam
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu