Oppassen met die zorg

Zoeken naar nieuwe waarden in de stad. Het vinden van 'vertrouwen' bij de Zorgoppas.

Dit artikel van Ruud Geven is onderdeel van een reeks over ‘Nieuwe waarden‘. Deze reeks is geschreven in het kader van de Stadexpeditie Den Bosch (14 oktober 2016).

Innovatie in de zorg, gaat dat alleen over het ontwikkelen van nieuwe technologie? De Bossche social-startup de Zorgoppas illustreert dat juist sociale innovatie weleens de grootste impact zou kunnen hebben. Een zorgoppas was voor het gezin Adelmeijer-De Wit dé redding. “Je hebt dit nodig om te overleven als gezin.”

Het is een wonderlijk woord: zorg. Ik associeer het begrip nog steeds met een warme, bijna liefdevolle omhelzing. Ik zie iemand die je geruststelt, een verpleger die een praatje maakt en bekende gezichten die je huis schoonmaken. Eén persoon die snapt wat jij, je partner of gezin nodig hebben en je de weg wijst.

In werkelijkheid is ‘de zorg’ – ons nationale zorgsysteem – die associaties voorbij. Zorghandelingen zijn precies in kaart gebracht waardoor het praatje is wegbezuinigd. In de thuiszorg is het goedkoper om telkens andere, nog-niet-vertrouwde gezichten aan de deur te laten verschijnen. Pgb-houders hebben een tweede baan aan de boekhouding. Paradoxaal genoeg is hiermee juist ‘de zorg’ in een op wantrouwen gebaseerd systeem veranderd.

En dáár ligt de ruimte voor sociale innovatie. De Zorgoppas biedt zo’n vernieuwing. Het pas opgerichte bedrijf is een platform dat ouders met kinderen die zorg nodig hebben, aan een geschikte oppas helpt. “Deze gezinnen komen nooit even los van de zorg over hun kinderen,” benadrukken oprichters Remko Boer (36) en Harm van Ballegooy (29). “En als deze ouders al iemand in hun netwerk vinden voor een avondje oppassen, vrezen ze de hele tijd voor het telefoontje dat het niet meer gaat. Uiteindelijk breekt dit gezinnen op. Het leidt tot stress en burn-outs die de gezinssituatie nog verder onder druk zetten. “Wij helpen dat voorkomen.”

 “De gezinnen bepalen zelf wie ze nodig hebben.”

De vernieuwing zit hem in meer dan preventie. In een workshop met de gezinnen werd duidelijk hoe belangrijk het was om ze zelf te laten bepalen aan wie ze hun kinderen toevertrouwen. “Wij kúnnen niet voor deze gezinnen bepalen wie ze nodig hebben. Dat moeten ze zelf doen. Wij brengen gezinnen en studenten van zorg opleidingen, (parttime) zorgverleners en ervaringsdeskundigen bij elkaar in speeddates. De beslissing over wie vervolgens met elkaar verder gaan, ligt bij de ouders.” Zo geven ze de regie in handen van de ouders en daar zit de kern van de innovatie. “De bestaande instellingen kunnen dit niet: ze vertrekken vanuit controle, structuur en wantrouwen.” Het was veelzeggend hoe de gezinnen reageerden op de speeddates. “Deze ouders draaien al jaren mee in allerlei zorgstructuren en -circuits. Ze zijn er aan gewend nauwelijks controle te hebben. Toen ze tijdens de speeddates doorkregen dat hun mening, zelfs hun gevoel, de doorslag gaf, gingen ze helemaal open. Er had nog nooit iemand om hun mening gevraagd!”

© Petra Janssen

Jamie Adelmeijer en Anneke de Wit, ouders van Jason, Zoë en Len, deden mee aan de allereerste speeddate van de Zorgoppas. Vader Jamie: “Zoë werd geboren met het downsyndroom. Dan zijn de eerste jaren puur gericht op haar overleven: opnames, operaties. Je hebt geen keus, daar ga je doorheen.” Toen Zoë stabiel was moest de zorg rond het gezin worden geregeld. Dat bleek ingewikkeld. “De buitenschoolse opvang is niet toegerust op de aandacht die Zoë nodig heeft. Ze is druk en kan uit onmacht soms heftig reageren. Ze pakt je ook helemaal in als je haar ook maar een centimeter ruimte geeft”, legt Jamie uit. “Heerlijk! Maar daar moet je op kunnen reageren.”
Voor familie werd de zorg vanwege hun leeftijd te zwaar om te blijven helpen. “Dan blijf je als ouder thuis. Dat betekent ook dat we naast ons werk en de zorg voor Zoë nergens meer tijd voor hadden. Je sociale leven bestaat niet meer, maar ook in je werk word je afgeremd.” De Zorgoppas kwam als geroepen. Maar het is aftasten om te bepalen wie je in zo’n kwetsbaar gezin toelaat. “Ik had nog nooit een speeddate gedaan”, vertelt Jamie. “Het was zoeken naar een klik.” De eerste twee kandidaten bleken niet geschikt. “Het duurt voor ons al een uur om Zoë naar bed te brengen, bij hen misten we de houding en vaardigheden om dat aan te kunnen. Sowieso misten we een bepaalde vibe. Die is in elk gezin anders en luistert heel erg nauw”, vertelt hij. Toen Manon op hen afstapte voelde het meteen goed. Buiten haar CV gaf intuïtie de doorslag. Na verdere kennismakingen brak de eerste oppasavond aan. Die was meteen raak: een stevige avond. Maar er kwam geen telefoontje. Jamie: “Je hebt dit nodig om te overleven als gezin”.

NB: De Zorgoppas heeft de prestigieuze IGNITE Award gewonnen. Link: www.igniteaward.nl

Betrokken stadmakers
Ruud Geven
Programmamaker RUW073 voor Bieb Den Bosch
reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
dit gaat over
Nieuwe waarden
in Den Bosch
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu