Verslag Stadexpeditie Arnhem

Arnhem in transitie!

Prachtig weer is het, 10 april, de dag van de stadexpeditie in Arnhem. In Showroom Arnhem verzamelen de geïnteresseerde Stadmakers uit den landen om zich onder te dompelen in wat Arnhem hen te bieden heeft.

Met een introductie van Edwin Verdurmen wordt de dag gestart. Edwin verhaalt onder andere over Showroom Arnhem, CASA, en DTO. Dit laatste, Departement Tijdelijke Ordening, wordt uitgelegd aan de hand van de Bartokpark-case. De manier waarop dit stadspark tot stand is gekomen wordt door Edwin middle-up-down genoemd. Een term die ook in de komende DTO college meer uitgediept gaat worden. Na Edwin’s introductie is er plaats ingeruimd voor nog een drietal korte presentaties voor dat we zonnig Arnhem inwandelen.

arnhem-6198

Yosser Dekker verhaalt over het Ruimtekoers-festival. Doel van het festival is om lege kantoren niet als leegstand te zien maar meer als ruimte met potentie. Tijdens het festival wordt de creatieve sector aan de zakelijke vastgoedsector gekoppeld, om zo tot nieuwe verbindingen te komen. Het festival vond haar moment supreme in het weekend dat de stadexpeditie plaatsvond, maar Yossers werk om de kloof tussen de vastgoed- en creatieve wereld te dichten is nog lang niet ten einde.

Claudia Schouten werkt met haar initiatief Locatie Spatie in de multiculturele buitenwijk Presikhaaf. Ze faciliteert hier kunst in leegstaande panden. Ze noemt haar werk ‘engaged autonomy’; autonome kunst, maar dan in een andere fysieke en sociale context, ofwel; autonomie in verbondenheid. Een project is voor haar pas geslaagd als er een koppeling is gemaakt met mensen uit de wijk. Inmiddels huisvesten de kunstenaars zich nu in een leegstaande bibliotheek, waar naast verschillende ateliers ook een volkskeuken is waar Wajongers koken en er elke week 30/40 bewoners voor een prikkie kunnen eten.

Paul de Bruijn vertelt over Arnhem met haar rafelranden, de rijk aanwezige voedingsbodem voor initiatief en Coehoorn Centraal. De gemeenteraad heeft met overweldigende meerderheid besloten dat voor dit kleine stukje Arnhem de ambtenaren de regie over de ontwikkeling tot aan 2018 loslaten. De ambtenaren wordt opgedragen niet enkel los te laten maar ‘actief los te laten’. Dit levert dikwijls een gevecht op met de vraag: “wat geef je vrij?”. Hierin stappen maken komt vaak neer op een “gevecht om ruimte te maken.” Het komt vaak neer op creativiteit en meebuigen. Zo geeft Paul een voorbeeld hoe creatief om te gaan met de bepaalde regels: “een sportkantine mag alleen 1 uur vóór en 1 uur ná een sportevenement open zijn. Waarom dan niet een evenement opzetten dat 5 jaar duurt?”

Deze creatieve attitude tegenover regels komt ook naar voren bij het volgende onderdeel in de expeditie: Rozet, een cultureel centrum. In dit gebouw wordt de lange trapleuningen vaak gebruikt wordt om naar beneden te roestjen. Veel plekken zouden er voor kiezen om dit tegen te gaan met bijvoorbeeld pinnen, maar zo niet hier in Arnhem. Arnhem kiest er voor de ruimte te laten aan de gebruiker. Uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid van de gebruiker en daarmee de gebruiker niet te betuttelen. Ander mooi voorbeeld van deze creatieve benadering is het Feestaardvarken dat op het Bartokplein ligt. Door hem (of haar?) als kunstwerk neer te leggen kunnen de talloze regels die een speeltoestel met zich mee zou nemen ontweken worden. Het laat zien dat je met een creatieve, slimme kijk op de dingen een hoop progressie kunt boeken binnen de bestaande structuren.

arnhem-4339

Het Feestaardvarken heeft voor een beweging gezorgd, vertelt Paul terwijl we bovenop Rozet staan en prachtig uitkijken over Arnhem. Een voorbeeld: het theater stond op het punt te gaan verbouwen en gaat nu haar ‘gezicht omdraaien’ en het terras aan de kant van het Feestaardvarken plaatsen. Duidelijk is dat de interventie van het plein haar vruchten afwerpt en het Bartokplein tot een plek maakt waar dingen gebeuren en mensen graag komen.

Een korte wandeling brengt ons bij Coehoorn Centraal, het project van onder andere Paul de Bruijn. Het gaat om een klein gebied met daarop 7 panden dat voor 5 jaar wordt ontwikkeld ‘van onderop’. Elk pand heeft een eigen invulling, er zijn werkruimtes voor creatieven en een restaurant, er is een boardroom die verhuurd wordt aan bedrijven en er zijn woningen. Op het moment dat wij er zijn is het centrale park gevuld met barbequende mensen. Er lopen mensen heen en waar tussen de verschillende panden. Het voelt als een dorp in een stad, en dan ook nog eens een gezellig dorp.

arnhem-4387

Interessant punt dat Paul aanstipt is die van de rolverwisselingen die ontstaan door het Coehoorn Centraal project. Soms gedraagt de Stadmaker zich als ambtenaar die streng de regels handhaaft op ‘zijn terrein’ en het andere moment is de ambtenaar een rebel die aanschopt tegen de plannen die ontstaan in het initiatief. Een vruchtbare samenwerking kan ontstaan als deze rolverwisselingen plaatsvinden, en het persoonlijke contact tussen de initiatiefnemers en andere betrokkenen is hierin cruciaal.

Na deze fijne tussenstop is het tijd om het hogerop te zoeken. We wandelen naar de twee grote kantoortorens die naast het nieuwe centraal station van Arnhem zijn verrezen. “Neergezet om het nieuwe station te bekostigen” roept iemand uit de groep. De 11e verdieping staat leeg en is een van de plekken waar het Ruimtekoers-festival huis houdt en is nu ook voor ons het toevluchtsoord. Na alle kanten van Arnhem te hebben gezien is het tijd voor de tweede sectie aan sprekers.

arnhem-4428

Eerst is daar Hans Jungerius. Hij vertelt over het zeer ambitieuze project Buitenplaats Koningsweg. Een oud vliegveld, gebouwd door de Duitsers ten tijde van bezetting, is nu langzaam aan het veranderen in een plek waar historie, creativiteit en natuur elkaar raken. Kunstenaars worden gevraagd op zoek te gaan naar antwoorden op de vraag: “wat is dit voor een plek?”. En dat levert allerlei interessante observaties op. Een erg interessante plek dat in de toekomst openbaar zal worden.

Daarna is het tijd voor Das Lokett. Een presentatie over euregionale samenwerking tussen de corporates en de creatieve sector van Nederland en Duitsland. Of is het eigenlijk een grote (maar creatieve) aanklacht tegen de vaak zo lege management-frasen? In ieder geval gaf het genoeg stof tot discussie bij de aanwezige Stadmakers.

Na alle inhoudelijke presentaties wordt de expeditie afgesloten met heerlijk eten van Stella by Starlight, het huiskamercafe van Coehoorn Centraal. Met een biertje in de hand kijken we uit over Coehoorn Park waar een tweetal kippen de straat oversteken. Het tafereel wordt getweet en even later komt er een foto terug van een Stadmaker uit Groningen: ook wat scharrelende kippen op een broedplaats aldaar. Met daarbij de tekst: kippen in het Gronings is kiepen, wat dan ook weer kantelen is. En zo lijkt de transitiecirkel weer rond.

Betrokken stadmakers
Paul de Bruijn
Mede-initiatiefnemer stadsproject Coehoorn Centraal
reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Arnhem
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu