Urban Stories Festival: Metro Stories

A metro trip down memory lane

Mensen die bekend zijn met de Amsterdamse metro weten dat station Spaklerweg, na oplevering, niet meteen in gebruik genomen werd. Het station was in ruwbouw gebouwd en omdat de omgeving daar nog niet rijp was voor een metro station, niet meteen geopend. Vijf jaar lang, van 1977 tot 1982, werd het station rijdend gepasseerd.

Vincent, al sinds jaar en dag Amsterdamse metrobestuurder begint zijn verhaal: “Ons zeer bekende metrobestuurder, nu instructeur, meneer Lepelaar, die reed toen nog gewoon zijn diensten. Op een bepaalde zondag moest hij een reserve dienst draaien. Dus hij kreeg de opdracht: “pak een metro, rij naar Centraal Station dan naar Gaasperplas en dan ruk je weer in”. Simon, ook metrobestuurder neemt over: “Nou prima dacht meneer Lepelaar. ‘Business as usual’ dacht ie. Dus hij vertrekt, gaat naar Centraal Station. Hij rijdt richting Gaasperplas en op een gegeven ogenblik station Spaklerweg, snelheid afnemen en opeens word er op de deur getikt. Want; hij rijdt station Spaklerweg alweer uit. En iemand vraagt: “Meneer, moest u niet stoppen?”. En meneer Lepelaar denk: “Oh nee, dat station is vandaag geopend en ik ben vergeten te stoppen”. “Wat ga ik nu doen?”. Dus wat zegt meneer Lepelaar tegen de reiziger? “Meneer: u heeft niet op het knopje gedrukt.” “Oh oké, ga ik dat de volgende keer wel doen beantwoord de reiziger.” De verkeerleiding was uiteraard wat minder blij met deze oplossing van de heer Lepelaar maar de klant was tevreden”.

Dit fragment is een van de vele verhalen die de Amsterdamse metro herbergt. Op donderdag 16 maart, tijdens het Urban Stories Festival in Pakhuis de Zwijger werden veel van dit soort verhalen herbeleeft. De avond werd afgetrapt door twee metro bestuurders Vincent en Simon. Bijgestaan, door metro enthousiast Martijn, vanaf de 1e rij werden historische weetjes over het materieel en aanleg afgewisseld met kleurrijke verhalen over de mensen die de metro besturen en ermee reizen.

Daarna was het de beurt aan Hans Meiboom oprichter van Metro Movies. Met zijn initiatief Metro Movies brengt hij Amsterdam-Zuidoost dichterbij Amsterdam Centrum. Door juist mensen naar de Bijlmer te trekken worden mensen overtuigd dat de Bijlmer niet eng en gevaarlijk is. Daarnaast worden publieke ruimtes die ’s avonds leeg en verlaten zijn van een functie voorzien door er een festival te organiseren. Naast Metro Movies heeft hij dit ook gedaan voor Bijlmerbios. Metro Movies vindt plaats onder station Bullewijk en Bijlmerbios onder station Kraaiennest.

Volgens Angelo Bromet, bruggerbouwer voor jongeren uit buitenwijken, verbind de metro niet alleen fysiek plaatsen met elkaar, maar ook sociaal mensen. Angelo vertelde dat hij voor het eerst de metro ging gebruiken toen hij naar de middelbare school ging. “De hoekige architectuur van de metro stations had een bijkomende voordeel: het gaf veel beschutting tegen wind en regen om met mijn vriendinnetje te zoenen”. Tijdens zijn verhaal concludeert hij dat Amsterdam-Zuidoost teveel afgescheiden is van de rest van Amsterdam. En daarmee komt hij op zijn huidige werk. Angelo begeleid jongeren in de kunst en cultuur. Wat deze jongeren doen in Zuidoost wil hij verbinden met de rest van de stad. Hij eindigt zijn verhaal door het volgende te benadrukken: “Mensen onderschatten hoe groot het probleem is, als je op latere leeftijd de connectie met de grote stad moet maken terwijl je eigenlijk dacht, dat je Amsterdammer was”.

Na Angelo kwam Matthijs Diederiks aan het woord. Samen met 5 andere Amsterdamse fotografen vormt hij het platform Ed Amsterdam. Samen met deze fotografen is hij “zijn” oude wijk in Zuidoost ingegaan om deze te fotograferen. Met de Metro Photo Show had hij het idee om te laten zien dat “Amsterdam-Zuidoost een ondergewaardeerd stukje Amsterdam is, en veel meer aandacht verdient”. De expositie van deze foto’s heeft niet plaats gevonden in een “normale” expositiezaal maar in de metro van Centraal Station naar de Bijlmer. Door de foto’s groot op de ramen te plakken werden mensen gedwongen om naar Zuidoost te kijken. “Dat vind ik wel fijn, dan luisteren mensen sneller” aldus Matthijs.

Aileen Middel, beter bekend als Mick la Rock, ging verder in op kunst in de metro. Vroeger werkte Aileen als graffiti schrijfster, tegenwoordig is ze kunstenares. Ze vertelde hoe graffiti en de metro onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Ze liet met prachtige foto’s zien hoe de graffiti in New York op de metro’s evolueerde van primitieve graffiti naar ware kunstwerken. Dat graffiti in de metro niet zonder gevaar is blijkt wel uit de anekdote van Aileen; “we zaten als ratten in de val”. Aileen had samen met een vriend van haar afgesproken om een “piece” te gaan zetten in de tunnel, zo dicht mogelijk bij Centraal Station. “Alles verliep van een leien dakje tot dat die maat van mij vond dat we onze naam moesten taggen op het perron van Centraal Station. Op een gegeven moment zei ik: “Jo gap ik hoor stemmen boven. Aah joh dat zijn vast zwervers” antwoorde die maat van mij. Ik denk: “het zal wel, maar toen gingen alle lampen aan. En werden we heel hard achteraan gerend door een hele, hele grote groep politieagenten. Wij rennen de tunnel in. Ik had geleerd dat waar een blauw lampje is, daar is een uitgang. Wij rennen en ondertussen gaan al die lichten aan. Pap, pap, pap, het was net een actiefilm. Wij naar het blauwe lampje toe, de trap op. Maar daarachter was het een labyrint van gangen. Dit was een uitgang die we niet kenden zoals van andere stations, dus wij kregen het luik niet open en zaten als ratten in de val.” Na dit fragment vervolgde Aileen haar verhaal over de graffiti in de tunnel. Ook betoogde ze voor behoud en zelfs toestaan van graffiti kunst in de metro. Graffiti en de metro blijven volgens Aileen onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De laatste spreker van de avond was Axel Rueb van marketingbureau Natwerk. Natwerk is samen met de GVB en 22tracks bezig met muziek in de metro. Dit verhaal begon echter 7 jaar geleden met de ‘Sauna man’. De ‘Sauna man’ was een mannequin geplaatst op een koel/vries installatie van de Noord/Zuidlijn. Het was een ludieke / kunst actie van één van de oprichters van Natwerk. Echter werd de pop één dag nadat hij geplaatst was “in de boeien geslagen door de politie” aldus Axel. Met deze actie kreeg de pop landelijk bekendheid. “Door waren er erover eens dat we ermee door moesten door gaan en hebben we een nieuwe mini ‘Sauna man’ geplaatst. Deze heeft het ongeveer 5 maanden vol gehouden.” Toen de originele ‘Sauna man’ geveild werd bood Natwerk mee. Na een lange veiling met een andere organisatie is de ‘Sauna man’ terug gekocht. “Maarja, wat doe je dan? Meteen dezelfde dag hebben we de Sauna man terug geplaatst natuurlijk.” Later bleek, dat de andere partij die meebood, iemand van de Noord/Zuidlijn was. Projectbureau Noord/Zuidlijn was blijkbaar ook fan van de ‘Sauna man’ en wou deze graag hebben. Hier ontstond de samenwerking van Natwerk en de Noord/Zuidlijn. De Noord/Zuidlijn was op zoek naar manieren om de lijn positiever in het nieuws te krijgen. Natwerk kwam met het voorstel van Muziek in de Metro. “Alle grote steden hebben dit maar Amsterdam niet, en dat is heel raar” aldus Axel. Sindsdien onderzoeken de GVB, Natwerk en 22tracks de mogelijkheden voor muziek in de metro.

Deze laatste spreker was een opzetje naar het panelgesprek waarin verder de mogelijkheden van muziek in de metro besproken zijn. Duidelijk was dat alle betrokken partijen positief staan tegenover het idee maar dat er momenteel dat er praktische barrières zijn die doorbroken moeten worden. Zo mag uiteraard de veiligheid van de reiziger en muzikant niet in het geding komen. Verder moet er rekening gehouden worden met de verscheidenheid van mensen die gebruik maken van de metro. Niet iedereen houdt van dezelfde muziek en wil daarmee geconfronteerd worden wanneer hij of zij van de metro gebruik maakt. Vragen genoeg dus om over na te denken.

Al met al was het een zeer interessante en memorabele avond waar de rol van de metro goed naar voren kwam.

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
dit gaat over
Storytelling
in Amsterdam
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu