Verslag stadexpeditie Leiden

Imposante initiatieven tijdens de Stadexpeditie en de officiële opening van de Leidse Stadsambassade

Stadslab Leiden en RAP organiseerden op 16 oktober 2014 de eerste Stadexpeditie voor het netwerk van de Nederlandse Stadsambassades. Per boot werden de deelnemers langs een aantal indrukwekkende initiatieven gevoerd met uitgebreide toelichting van de initiatiefnemers. Niet alleen de successen kwamen aan bod, ook gaven de initiatiefnemers aan wat er nog te winnen valt en waar het nog stroef loopt bij het realiseren van hun ambities.

Energiek Leiden

Energiek Leiden is een burgerinitiatief dat een substantiële bijdrage wil leveren aan energiebesparing en duurzame energieproductie. Dat doen ze met name door het organiseren van voordelige installatie van zonnepanelen en isolatie met bewoners en organisaties, voorlichting en advies. De vaste kern van de organisatie bestaat uit een man of vijf en een aantal zelfstandige installateurs. De samenwerking met de gemeente wordt steeds beter. Energiek Leiden is ook betrokken bij de Green Deal die de gemeente met alle partijen op het gebied van energie en duurzaamheid heeft afgesloten.

Het organiseren van zo’n bottom-up initiatief is niet makkelijk. Hoe verdeel je de taken, hoe kom je aan geld? In het begin is het vooral knokken en doorbijten. Op dit moment is er een dubbel budget beschikbaar voor duurzame ontwikkeling wat veel kansen oplevert. De inkomsten voor investeringen komen met name van de gemeente en projecten die door de Rabobank worden gefinancierd. Het budget van de organisatie is slechts tweehonderdvijftig euro maar dat is voldoende om het maandelijks te redden. Mede dankzij de inzet van de vrijwilligers en de gratis huisvesting. Er zijn inmiddels zo’n zestig huizen voorzien van zonnepanelen en rond de vijftig huizen geïsoleerd. Dat is tot nog toe het meest tastbare succes. Een van de grootste inzichten is dat het opzetten van een dergelijk initiatief een professionele instelling vergt. Niet bureaucratisch, maar wel gedegen projectmanagement. Tenslotte hangt ook je reputatie hangt er van af.

Kweektuin van het Singelpark

Het meest ambitieuze project in Leiden is met stip het Singelpark. Om de vestinggracht rond het centrum om te toveren tot een zes kilometer lang aaneengesloten park is geen sinecure. Niet voor de gemeente, laat staan voor de bewoners. Hoewel gemeente en bewoners samen optrekken in dit project wilden de initiatiefnemers niet wachten tot de gemeente het geld bij elkaar had en begonnen alvast met het oprichten van een kweektuin naast het station. Bij de kweektuin kunnen planten, bomen en stekken worden gedoneerd die samen de vegetatie van het toekomstige park moeten gaan vormen. Dit leverde binnen een jaar een grote variëteit aan bomen en planten op. Het onderhoud van de kweektuin is in handen van schoolkinderen en vrijwilligers, wat naast een groen vooral ook een sociale activiteit is geworden. Een veelbelovende start dus. Door vrijwilligers vooral in te zetten in hun expertise en passies is volgens Conny Broeyer, bestuurslid van stichting Vrienden van het Singelpark, een van de geheimen waardoor mensen zich vrijwillig inzetten voor het project, ze vraagt zich alleen nog wel af hoe je het enthousiasme en de energie van de betrokkenen en vrijwilligers vasthoudt bij zo’n langdurig en omvangrijk project. Een paar andere deelnemers hebben wel suggesties: zorg voor regelmatige terugkoppeling van resultaten. Ook het opzetten van een stevige online community houdt geïnteresseerden aangehaakt.
De gemeente is af en toe nog terughoudend omdat ze bang zijn voor claims. Bij de kweektuin waren ze bijvoorbeeld bang voor een verontreinigde bodem hoewel daar weinig aanleiding toe was. De stichting heeft toen moeten tekenen voor verantwoordelijkheid hoewel dat juridisch met geen mogelijkheid stand kan houden. Het is dus voor beide partijen nog wennen om met dit soort kwesties om te gaan.

Zorggroep professorenbuurt

Oprichtster Carolien kwam in contact met een aantal andere buren op leeftijd die allemaal zo lang mogelijk in de wijk willen blijven wonen. Omdat de wijk relatief weinig voorzieningen heeft zijn de bewoners voor een groot deel afhankelijk van elkaar. Door kringen en activiteiten op te zetten en een boekje uit te geven met contactgegevens van mensen en organisaties die relevant en dichtbij zijn, is er een indrukwekkend wijknetwerk gerealiseerd. Superveel winst dus. Maar hoe verhoudt je je als wijknetwerk tot de instituties en professionals? Carolien: ‘Intussen zijn er sociale wijkteams opgericht. Daar willen we als informeel netwerk geen deel van uitmaken. We organiseren liever iets zelf dan dat we bij het sociale wijkteam moeten aankloppen. Maar natuurlijk kunnen wel elkaar wel aanvullen. Eigenlijk zou daar in gesprek met de gemeente en andere organisaties een soort visie op moeten komen.’

Toch geen stadsstrand

Tijdens de boottocht passeert het gezelschap een stuk braakliggend terrein naast de sterrenwacht. Nadat de gemeente de historische toren die daar stond had gesloopt is er door onder meer GroenLinks een petitie in gediend om het terrein tijdelijk in te richten als stadsstrand. Ondanks de intensieve betrokkenheid van bewoners en de vele steunbetuigingen liet de gemeente zicht niet overhalen. Een van de redenen was dat de studenten die nu in het complex gehuisvest zijn overlast zouden kunnen ondervinden. Nu ligt het terrein er verlaten bij.

Xenia Hospice

Jacqueline Bouts werkte jarenlang als kinderverpleegkundige en zag dat terminale jongeren geen plek hadden waar ze verzorgd konden worden. Te oud voor een kinderhospice en te jong voor een gewone. En dus vatte zij het plan op om in Leiden een jongerenhospice op te zetten voor jong volwassenen in de leeftijd tot 35 jaar. Een van de obstakels was het vinden van een geschikte plek. Gelukkig kreeg ze hulp van studentenhuisvester DUWO die het huidige pand bouwde wat nu midden in de stad gehuisvest is. Een belangrijke les was het betrekken van omwonenden bij de bouwplannen. De buurt was niet blij met een boom die bij de eerste plannen enkel in de weg stond. Nu heeft de boom alle ruimte en past prima in het geheel. Netwerken in Leiden was niet al te moeilijk, het is een groot dorp dus contacten zijn snel gelegd. Er bestaat een uitstekende samenwerking met huisartsen en het LUMC. Het opzetten van het hospice leverde zelfs een nieuw initiatief op: Kunstverleners, kunst voor de zorg. De belangrijkste tip van Jacqueline is toch wel het blijven geloven in je droom. Daar worden ook andere mensen blij van.

Vuilvissers

Stichting De Leidse Rederij vervoert met elf historische boten en vijftig vrijwilligers een heleboel bezoekers door de oude binnenstad. Maar dat is niet het enige wat ze doen. Bij windstil weer en in windluwe gedeeltes van de waterwegen hoopt het vuil in de grachten zich op. Een keer per maand varen de schippers van de rederij met daklozen rond om al het drijfvuil uit het water te scheppen.

Troeptrimmen

Aan boord bevindt zich ook Brigitte Paulissen uit Haarlem, de initiatiefneemster van het fenomeen troeptrimmen. En passant krijgen de passagiers ook een kort relaas over dit project. Troeptrimmen ontstond tijdens de niet al te fanatieke trimtochtjes van Brigitte zelf waarbij ze zich uitermate ergerde aan al het zwerfvuil op straat en in de berm. In plaats van zich zo te storen probeerde ze er wat positiefs mee te doen. Dus al trimmend wat oprapen, in de dichtstbijzijnde vuilbak deponeren en voilà troeptrimmen was geboren. Op humoristische wijze probeert ze activiteiten rondom deze geniale vondst te organiseren. Na veel enthousiasme in eigen stad, brengt ze het succes nu landelijk aan de man.

Meelfabriek

Opening Stadsambassade

De tour eindigt bij De Meelfabriek. In de voormalige fietsenstalling van dit industriële complex hebben zowel RAP Leiden als een aantal andere creatieve ondernemingen momenteel hun onderkomen. De fabriek zal worden herontwikkeld tot appartementen, kantoorruimte en een spa en wellness centre. Niet alleen de deelnemers van de expeditie maar ook een aantal andere genodigden komen hier bij elkaar. Met korenwijn, wittebrood en haring in de hand wordt de plaquette onthuld en daarmee is de Stadsambassade Leiden officieel geopend.

reacties
reacties op dit artikel
Er zijn reacties op dit artikel
reageer
in Leiden
reacties op dit artikel
Benieuwd wat er in New Europe gebeurt? Citiesintransition.eu